Huidkanker is in 9 op de 10 gevallen te voorkomen: ‘Geniet, maar verbrand niet’
Het Nationaal Huidfonds waarschuwt opnieuw voor de gevaren van zonverbranding. Met de campagne ‘Geniet, maar verbrand niet’ wil de organisatie Nederlanders bewuster maken van de risico’s van UV‑straling en het belang van goede bescherming. Huidkanker is in 90 procent van de gevallen te voorkomen. Meldpunt Actueel spreekt met Marijne Landman, directeur van het Huidfonds.
‘Voorkomen is beter dan genezen’
Marijne Landman, sinds 2022 directeur van het Huidfonds, werkt vanuit één duidelijke overtuiging: “Voorkomen is beter dan genezen.” Ze ziet dagelijks hoe groot de impact van huidaandoeningen kan zijn. “De schaamte die mensen ervaren, wordt enorm onderschat,” zegt ze. “Veel patiënten durven de deur niet meer uit, raken geïsoleerd of worden zelfs vies aangekeken.” Het Huidfonds zet zich daarom in voor huidgezondheid en richt zich vooral op het voorkomen van huidkanker.
Cijfers laten zien: huidkanker meest voorkomende kankersoort
Huidkanker is inmiddels de meest voorkomende kankersoort in Nederland, met jaarlijks ruim 81.000 nieuwe diagnoses. Vooral het melanoom, de agressiefste vorm, eist nog altijd honderden levens per jaar.
De campagne is mét hands-on tips direct gericht tot ouders en kinderen, maar ook tot buitenwerkers zoals stratenmakers, met ontbloot bovenlijf in de snikhete zon, en hoveniers. Die laatste groep heeft zelfs 3 keer zoveel kans op huidkanker. Landman: “Inmiddels is ook duidelijk dat er een verband is tussen op jonge leeftijd een paar keer zwaar zonverbranden en een verhoogd risico op huidkanker.”
Hoe ontstaat huidkanker?
De belangrijkste oorzaak van huidkanker is UV‑straling, die het DNA in huidcellen beschadigt. Een lichte huid kan al binnen 10 minuten verbranden. Vooral ‘cumulatieve’ (opeengestapelde) blootstelling zorgt voor blijvende schade. In de jaren 70 werd er nog volop ‘gebakken’ in de zon. De gevolgen daarvan worden vaak pas decennia later zichtbaar. Inmiddels weten we wel beter, maar we handelen er nog niet naar. Ervaringsdeskundigen uit die tijd komen aan het woord in de campagne. “Mensen onderschatten de impact,” zegt Landman. “Operaties kunnen verminkend zijn, en jaarlijks overlijden bijna 1.000 mensen aan huidkanker.”
De 3 soorten UV‑straling
We onderscheiden 3 soorten UV‑straling. UV‑A dringt diep door, veroorzaakt huidveroudering en verhoogt het risico op huidkanker. UV‑B veroorzaakt verbranding en is de belangrijkste veroorzaker van melanoom. UV‑C bereikt de aarde en dus de huid niet. Het moge duidelijk zijn dat de eerste 2 soorten schadelijk zijn, de derde niet.
Wanneer wordt zonkracht gevaarlijk?
De zonkracht (UV‑index) loopt van 1 (zwak) tot 11 (extreem). Vanaf zonkracht 3 kan de huid al schade oplopen, ook bij lagere temperaturen of lichte bewolking. Tussen 12.00 en 15.00 uur is de zon het sterkst. Overigens kunt u de zonkracht zelf checken op uw locatie. Ook op de site van het RIVM kan dat.
Strijd tegen misinformatie
Sinds 2023 ontvangt het Huidfonds subsidie van het ministerie van VWS om huidkanker te helpen voorkomen. Tegelijkertijd moet de organisatie nog altijd opboksen tegen hardnekkige misinformatie. “Sommige mensen geloven dat zonnebrandcrème kanker veroorzaakt,” zegt Landman. “Maar wetenschappelijk staat vast dat zonnebrandcrème veilig is. 1 ding weten we zeker: van UV‑straling krijg je kanker.”
De 3 adviezen in de campagne van het Huidfonds
De campagne van het Huidfonds gebruikt 3 simpele op elkaar rijmende termen, die voor elke leek te begrijpen zijn: weren, kleren en smeren.
- Weren: zoek schaduw op vanaf zonkracht 3 en vermijd de zon tussen 12–15 uur.
- Kleren: draag bedekkende kleding, hoed en zonnebril. UV‑werende kleding beschermt extra goed.
- Smeren: smeer onbedekte huid royaal in met zonnebrand, minimaal factor 30 mét UV‑A‑filter. Herhaal dat elke 2 uur en na het zwemmen of afdrogen.
TikTok‑campagnes met granfluencers en het HPK’tje
Omdat huidkanker zich soms pas na 30 jaar openbaart, zet het Huidfonds in op slimme communicatie. Dat gaat via TikTok‑campagnes met granfluencers (een samentrekking van granny en influencer). Daarnaast werkt het Huidfonds nauw samen met dermatologen en hun branchevereniging NVDV. Ook organiseert het fonds het zogenaamde HPK’tje. “Dat is een soort APK voor je huid, gericht op het herkennen van huidkanker bij jezelf.”
(Bron: Nationaal Huidfonds, NVDV, RIVM, archief. Foto: Huidfonds)
Zonnebrandcrème: maak deze veelgemaakte fouten niet en wat moet u juist wel doen?