Seksualiteit en intimiteit zijn niet leeftijdgebonden: ‘Het maakt niet uit of je 17 bent of 85’
Seksualiteit: een onderwerp voor aan de keukentafel?
Ondanks de toegenomen aanwezigheid van het onderwerp seksualiteit in kunst, film, literatuur en de media, is het nog geen onderwerp waarover aan de keukentafel wordt gesproken. In het publieke debat lijkt één groep in het bijzonder achter te blijven: ouderen. En dat is precies waar radioprogramma Villa VdB over in gesprek is gegaan in de 4-delige serie Seks en senior op NPO Radio 1. Meldpunt Actueel komt in oktober met een uitzending over dit thema, getiteld Lust op latere leeftijd. Voor nu gaan we nog 1 keer in vogelvlucht langs de 4 in de radiouitzendingen behandelde subthema’s.
Seksualiteit en intimiteit zijn leeftijdloos
Volgens seksuoloog Sandra Hock-Sijbers is er niet genoeg aandacht voor de behoefte van senioren aan seks en intimiteit. Deze behoefte stopt namelijk niet opeens als je 55-plus bent. Wel verandert de beleving van seksualiteit naarmate we ouder worden, bijvoorbeeld door lichamelijke veranderingen of gezondheidsklachten. Volgens Hock-Sijbers mag dit veel meer besproken worden.
Seksualiteit is een breed begrip: van kussen en knuffelen tot penetratie en orale seks. “Waar bij jongeren de nadruk vaak meer op penetratie ligt, verschuift deze focus bij ouderen naar intimiteit en verbinding”, legt Hock-Sijbers uit. Het is belangrijk om intimiteit bespreekbaar te maken en samen te ontdekken wat werkt, juist als er bijvoorbeeld lichamelijke veranderingen plaatsvinden. Aangezien oudere generaties zijn opgegroeid in een tijd zonder seksuele voorlichting, kan begrip over het lichaam en de invloed van aandoeningen of het ouder worden zelf een belangrijke eerste stap zijn.
Waarom is het gezond om seksueel actief te blijven? Volgens Hock-Sijbers laat onderzoek zien dat seksualiteit en intimiteit bijdragen aan ons welbevinden. En dat geldt niet alleen voor jongeren: “Het maakt niet uit of je 17 bent of 85.”
Snoezelen achter de deuren van een verzorgingstehuis
De behoefte van ouderen aan intimiteit stopt natuurlijk niet bij de deur van een verzorgingstehuis. Toch wordt het daar moeilijker om aan deze behoefte te voldoen. Monique Bijkerk richtte daarom Stichting Snoezelzorg op, waar een team van zorgmedewerkers intimiteit en seksualiteit biedt aan diverse doelgroepen. In de zorg zag zij te vaak hoe het misging als cliënten naar reguliere sekswerkers gingen. “Er wordt eigenlijk gewoon misbruik gemaakt van de kwetsbare mensen.”
Volgens Bijkerk vergeten veel mensen zich in te leven in ouderen in een verzorgingstehuis. Als voorbeeld noemt ze meneer Janssen. Hij is 68 jaar getrouwd geweest met mevrouw Janssen en zit sinds 2 jaar alleen in een verzorgingstehuis. Deze meneer mist de geborgenheid en nabijheid van zijn vrouw. Als er geen gehoor wordt gegeven aan dat gemis, uit dit zich volgens Bijkerk in onbegrepen en seksueel grensoverschrijdend gedrag.”
Een aantal melders heeft zich op Instagram uitgesproken over dit onderwerp. Zo schrijft een mevrouw: “En waarom hebben we het weeeeerr over het klaarblijkelijke ‘recht’ op seks voor mannen. Doe even normaal. Mannen mogen best op hun gedrag worden aangesproken om hun handjes thuis te houden. Kom nou zeg!” Dit geluid wordt tegengesproken door reacties als: “Zo fijn dat dit bestaat. Wij hebben op onze afdeling een dame met deze behoefte, maar daar kunnen wij dus niets mee.”
‘Tegenwoordig is het wat stoffiger’
“Seksuele problemen na een kankerbehandeling is een taboeonderwerp,” vertelt uroloog en medisch seksuoloog Rob Schipper. Als mensen na een behandeling bij hem op gesprek komen, bespreekt hij met hen wat de mogelijkheden en onmogelijkheden zijn. Toch is deze stap voor velen niet makkelijk. “We weten bijvoorbeeld dat van mannen met een erectieprobleem driekwart niet de stap naar de hulpverlener neemt,” vertelt Schipper. Hij benadrukt dat het, als er kanker in het spel is, nog lastiger wordt om dit onderwerp bij de dokter ter sprake te brengen.
Hein Oostdam heeft minder last van dit taboe als hij 4 jaar geleden de diagnose prostaatkanker krijgt. Na goede voorlichting van specialisten kiest hij voor een behandeling met bestraling, zonder hormoontherapie. Dit heeft als consequentie dat hij minder vaak een zaadlozing en een erectie zou krijgen. Hierover vertelt hij lachend: “Mijn vrouw maakte sindsdien ook altijd de grap: ‘Vroeger was het na een zaadlozing weleens een rommeltje en tegenwoordig is het wat stoffiger’.”
Volgens Oostdam is het belangrijk om te blijven kijken naar de dingen die nog wél kunnen. Schipper sluit zich daarbij aan: “Als het op een bepaalde manier niet meer kan, dan moet je het proberen op andere manieren te doen.”
‘Fantasieën zijn grenzeloos’
“Alle lichamen zijn pornolichamen,” vertelt schrijfster Linda Duits. Mensen fantaseren namelijk over van alles, dus ook over oudere lichamen. “De fantasie is vrij en mensen fantaseren juist ook over dingen die buiten de norm vallen.” Er is een heel duidelijk schoonheidsideaal in de maatschappij, maar mensen fantaseren toch over lichamen die daarvan afwijken. Mede daarom is het belangrijk dat ook ouderen in de pornografie gerepresenteerd worden. Pornoactrice Kim Holland kan dit alleen maar bevestigen: “Fantasieën zijn grenzeloos.”
Het belangrijkste is volgens Holland dat ouderen van seks kunnen blijven genieten. “Van de stelletjes boven de 65 jaar is gelukkig nog ongeveer 25 procent actief,” vertelt ze. Hierdoor blijven mensen volgens Holland langer jong en speels. Juist wanneer u leert rekening met elkaar te houden en intimiteit met elkaar blijft delen, gaat het niet meer om de frequentie, maar om de intentie.
Gemist? Luister terug!
De themaweek Seks en senior is van 31 augustus t/m 3 september te volgen geweest bij Omroep MAX op NPO Radio 1 in Villa VdB en op de sociale mediakanalen van Villa VdB. U kunt de afleveringen terugluisteren:
- Seks stopt niet als je ouder wordt: ‘Veel meer aandacht voor seksualiteit onder ouderen is nodig’
- Stichting snoezelzorg voor sekszorg in de ouderenzorg
- ‘Seks is natuurlijk meer dan alleen een erectie’: opnieuw intimiteit ontdekken na prostaatkanker
- Seks & senior: ouderen en porno met Kim Holland
Het MAX-radioprogramma Villa VdB hoort u van maandag t/m donderdag van 14.00 tot 16.00 uur op NPO Radio 1. Gepresenteerd door Jurgen van den Berg.
Op vrijdag 30 oktober 2026 besteedt Meldpunt Actueel om 19.50 uur op NPO 2 aandacht aan dit thema.
Foto: Shutterstock