Explosieve groei huidkanker onder ouderen: ‘Word meer bewust van de gevaren van de zonkracht’

Huidkanker is de snelste stijger

Huidkanker is de meest voorkomende en snelst groeiende vorm van kanker in Nederland. Volgens actuele cijfers van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) blijft het aantal nieuwe diagnoses jaarlijks stijgen.

Vooral op latere leeftijd

De meeste gevallen van huidkanker worden vastgesteld bij mensen vanaf 60 jaar. De stijging is extra groot in de oudere leeftijdscategorieën, zoals bij 75- en 80-plussers.

De gevaren van de zon worden enorm onderschat

De toename komt door de jarenlange opgebouwde blootstelling aan uv-straling (zonlicht en zonnebank) in het verleden, in combinatie met de vergrijzing.

Soorten huidkanker

Er zijn 3 hoofdsoorten huidkanker, gebaseerd op de cellen waaruit de tumor ontstaat:

• Basaalcelcarcinoom: de meest voorkomende en minst agressieve vorm. Zaait vrijwel nooit uit.
• Plaveiselcelcarcinoom: een vorm die ontstaat uit de opperhuid. Kan zich uitzaaien als het niet tijdig wordt behandeld.
• Melanoom: de meest agressieve en dodelijke vorm van huidkanker, die ontstaat uit pigmentcellen.

Dreigende druk op huidzorg

Dermatologen luiden de noodklok voor de dreigende druk op huidzorg, zoals Marlies Wakkee die verbonden is aan het Erasmus MC en voorzitter is van de Nederlandse Vereniging van Dermatologie en Venereologie (NVDV). Meer huidkanker betekent helaas ook minder aandacht en capaciteit om andere huidziektes zoals eczeem en psoriasis te behandelen.

“Als er één patiëntengroep is die we als dermatologen veel zien, dan zijn het wel mensen met huidkanker,” stelt Wakkee vast. “Dit betreft zowel mensen met nieuwe plekken als patiënten die op nacontrole komen. We proberen steeds vaker predictiemodellen te gebruiken om te voorspellen wie er een hoger risico heeft op bijvoorbeeld uitzaaiingen of opeenvolgende huidkankers. We moeten ook nadenken over het inzetten van slimme technologieën (met bijvoorbeeld AI) om mensen thuis al te ondersteunen in het zelf beoordelen van huidplekken.”

‘HPK-tje met een maatje’

Zo’n zelfcheck kan bijvoorbeeld met het zogenaamde HPK’tje. Het huidfonds heeft in samenwerking met het Wilhelmina Ziekenhuis in Assen het zogenaamde ‘HPK-tje met een maatje’ ontwikkeld: een HPK staat voor Huidkanker Periodieke Keuring. Het is een controle die u makkelijk zelf en gewoon thuis doet. U ontvangt een gratis checklist. U doorloopt alle stappen en klaar is uw HPK. Dit doet u aan het begin van elk seizoen, dus 4 keer per jaar.

Gezondheidswinst door dure Geneesmiddelen

Het toenemende gebruik van dure geneesmiddelen, zoals immunotherapie en doelgerichte therapie, heeft geleid tot aanzienlijke gezondheidswinst, maar ook tot verdere kostenstijgingen. Terwijl immunotherapiegebruik bij stadium IV-melanoom blijft toenemen, wordt bij stadium III sinds 2019 een lichte daling waargenomen. De inzet van doelgerichte therapieën is gelijk gebleken bij stadium IV en neemt licht toe bij stadium III.

Preventie en efficiëntere zorgorganisatie

Volgens het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) is het tijd voor actie. Om de toename van huidkanker af te remmen is effectieve primaire preventie nodig. Minder blootstelling aan de zon en zonnebank kunnen de stijging van huidkanker stoppen. Sinds 2021 is er het Nationaal Actieplan Huidkanker.

Ook binnen de Nederlandse Kanker Agenda is het een van de doelen om het aantal mensen dat veilige zongewoonten toepast in het jaar 2032, met minimaal 15 procent te verhogen. Dat vraagt om een efficiëntere zorgorganisatie. Om dit doel te bereiken, worden op nationaal én lokaal niveau initiatieven ontplooid. Sinds 2023 voert het Nationaal Huidfonds, in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), de campagne ‘Voorkom Huidkanker’. Deze campagne richt zich specifiek op risicogroepen zoals ouders en kinderen, buitensporters, buitenwerkers en zonnebankgebruikers.

‘Geniet, maar verbrand niet’

“We zien het als onze taak om mensen – jong en oud – veel meer bewust te laten maken van de gevaren van de zonkracht,” zegt Marijne Landman, directeur van het Nationaal Huidfonds. Bekende campagneslogans zijn Geniet, maar verbrand niet en Weren, kleren, smeren.

Deze inspanningen tonen de noodzaak om de focus te verschuiven van reactieve zorg naar primaire preventie. Huidkanker is namelijk in 9 op de 10 gevallen te voorkomen. Er is ook het zonvenant, een convenant waarin organisaties hun krachten bundelen voor concrete actie: van schaduwplekken en lespakketten tot (online) voorlichting. Want: voorkomen is beter dan genezen.

Foto: MAX

Huidkanker is in 9 op de 10 gevallen te voorkomen: ‘Geniet, maar verbrand niet’