Aantal zzp’ers daalt door strengere controle op schijnzelfstandigheid: ‘Zo worden de personeelstekorten in de zorg nóg groter’

Hierom kiezen mensen ervoor om zzp’er te zijn

De belangrijkste redenen voor mensen om vanuit loondienst te kiezen voor het zelfstandig ondernemerschap zijn de verdiensten en ‘de vrijheid’. Als zzp’ers (= zelfstandige zonder personeel) kunnen werkenden zelf kiezen wanneer ze wel en niet werken. In loondienst zijn ‘de roostermakers leading‘ is een veelgehoorde klacht. Ook speelt vaak de wens om ‘een weekend te kunnen hebben’. Bij jonge zzp’ers leeft vaak de kans om nog te kunnen reizen en niet door een vaste baan gehinderd te worden in hun dromen. Maar waar ligt de grens van schijnzelfstandigheid?

Wat is schijnzelfstandigheid?

Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand als zzp’er werkt, maar in de praktijk in feite exact hetzelfde werk doet als een werknemer in loondienst. Daar is bijvoorbeeld sprake van als een opdrachtgever bepaalt wanneer en hoe iemand werkt. Volgens de regels hoort zo’n persoon dan een arbeidscontract te hebben. De wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) moet zulke schijnzelfstandigheid voorkomen.

Meldpunt Actueel heeft in een uitzending in september 2024 al eens laten zien dat dat leidt tot grote onrust. Verpleegkundige Roy Korbijn werkt in loondienst in de ouderenzorg en legt in de uitzending uit waarom hij kritisch is op zorg-zzp’ers. Hij vreest een leegloop in het vak en dat er nóg meer werk afkomt op de mensen in vaste dienst. Tegengas komt er van de zzp-verpleegkundige Maureen Sluijs, die zelf ook nog wil kunnen leven en niet alleen maar wil werken. Voor beide meningen valt iets te zeggen.

Dit zeggen de cijfers over zzp’ers

Het CBS laat zien wat de gevolgen zijn van de ontwikkelingen rond zzp’ers:

• In 2025 daalde het totaal aantal zzp’ers met 62.000 naar ongeveer 1,2 miljoen.
• Het aantal jonge zzp’ers (15 tot 27 jaar) daalde met 19.000, een afname van 18 procent.
• Bij 27-plussers daalde het aantal zzp’ers met 4 procent.
• Het aantal starters dat voor zichzelf begon nam ook sterk af.

Dit zijn de gevolgen van minder zzp’ers voor diverse beroepsgroepen

Er zijn bepaalde beroepsgroepen die meer hebben te lijden onder de huidige daling van het aantal zzp’ers. Meest in het oog lopend zijn de volgende:

Zorg en welzijn

De grootste daling is zichtbaar in de zorg. Vooral jonge zzp’ers stoppen. Het gaat onder meer om verzorgenden, verpleegkundigen en praktijkassistenten. Er kwamen 5.000 minder jonge zzp’ers bij. Ook bij oudere zorgmedewerkers nam het aantal af (ongeveer 10.000 minder). Veel zorgorganisaties kiezen weer vaker voor vaste contracten. Tegelijk bestaat er zorg over personeelstekorten.

Creatieve sector, ICT en techniek

In creatieve en taalkundige beroepen, ICT en technische beroepen daalde het aantal jonge zzp’ers met ongeveer 2.000 per beroepsgroep. Bij 27-plussers was de daling in technische beroepen zelfs 14.000 en bij managers 12.000. In transport, logistiek en commerciële beroepen bleef het aantal jonge zzp’ers stabiel of groeide licht.

Bedrijven ‘kijken uit angst voor boetes wel uit’

Bedrijven durven door de verstevigde controles op schijnzelfstandigheid en uit angst voor boetes en naheffingen minder zzp’ers in te huren. Tegelijk werken meer jongeren, maar vaker in loondienst of met een flexibel contract. Sommige zzp’ers stoppen of zoeken andere werkvormen. Ook is er een zogenaamde draaideurconstructie bedacht. Ze gaan dan werken via een detacheringsbureau, met als onbedoeld nevenproduct een nóg duurdere zorg.

Dit zeggen onze melders

Leo, voorstander van zzp’ers, zegt: “Strengere regels zoals de Wet DBA zorgen voor minder inzet van zzp’ers in de zorg. Als zzp’ers stoppen, worden de personeelstekorten daar alleen maar nóg groter.”

Ria werkt in vaste dienst in de zorg en is een uitgesproken tegenstandster van zzp’ers: “Volgens mij krijgen ze meer betaald, terwijl ze minder betrokken zijn bij cliënten en soms minder goed opgeleid zijn. Laat staan dat ze een BHV-diploma hebben. Ik verdien in elk geval geen 50 euro per uur in een nacht. Dat is oneerlijk.”

(Bron: CBS, KvK, Rijksoverheid, Ondernemersplein, Belastingdienst, archief. Foto: ANP)

Grote onrust in de zorg om handhaving Belastingdienst op schijnzelfstandigheid zzp’ers