Meldpunt Actueel Debat over veiligheid: hoe veilig voelen we ons in de gemeente?

do 26 feb 2026

In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen organiseert Meldpunt Actueel Debat een reeks uitzendingen over belangrijke thema’s die spelen in gemeenten. In de 2e aflevering staat het thema veiligheid centraal. Want hoe veilig voelen we ons eigenlijk in onze eigen gemeente? Wat kunnen gemeenten doen tegen criminaliteit, overlast en onveiligheidsgevoelens? En waar ligt de balans tussen veiligheid en privacy?

Burgemeesters over veiligheid in hun gemeente

Donderdag 26 februari 2026 gaan de debaters hierover met elkaar in gesprek. Aan de desk spreekt Elles de Bruin met 2 burgemeesters: Joyce Langenacker (gemeente Zeist) en Sjors Fröhlich (gemeente Vijfheerenlanden). Hoe kijken zij naar veiligheid in hun eigen gemeente?

Over de gemeenten

De gemeente Zeist staat bekend als een groene gemeente met veel aandacht voor leefbaarheid en sociale samenhang. Veiligheid, zorg en leefomgeving hangen er volgens Langenacker vaak nauw met elkaar samen. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor het dorp Den Dolder in de gemeente Zeist, waar al decennialang psychiatrische zorginstellingen gevestigd zijn en waar zorg en samenleving dicht bij elkaar staan.

Vijfheerenlanden is een uitgestrekte gemeente met meerdere kernen, waaronder Leerdam en Vianen. Inwoners waarderen er vaak de dorpse sfeer en onderlinge betrokkenheid. Tegelijk vragen onder meer jeugdcriminaliteit, drugsproblematiek en ondermijning aandacht, mede door het landelijke karakter in delen van de gemeente.

Cameratoezicht en privacy

Een van de onderwerpen in het debat is cameratoezicht en de balans tussen veiligheid en privacy, een thema waar veel inwoners vragen over hebben. Na het dodelijke steekincident in januari 2025 in Den Dolder (gemeente Zeist), waarbij een 76-jarige inwoonster om het leven kwam en de verdachte een patiënt was van een forensisch-psychiatrische instelling, zijn op bepaalde locaties camera’s geplaatst. Die zijn bedoeld ter preventie en ondersteuning van de opsporing, maar ook om het veiligheidsgevoel in het dorp te versterken.

Volgens Langenacker vraagt cameratoezicht altijd om een zorgvuldige afweging. Het kan bijdragen aan veiligheid, maar het raakt ook privacy en vraagt capaciteit, omdat beelden bekeken en opgevolgd moeten worden. Daarom wordt telkens beoordeeld of inzet noodzakelijk en proportioneel is.

Ook Fröhlich geeft aan een vergelijkbare afweging te maken: cameratoezicht kan helpen bij veiligheid en opsporing, maar moet volgens hem gericht en zorgvuldig worden ingezet. In beide gemeenten zijn de afgelopen jaren op verschillende plekken camera’s geplaatst om overlast en onveiligheid tegen te gaan, maar ook weer verwijderd toen volgens de gemeenten bleek dat ze niet langer nodig waren.

Veiligheidsgevoel en zichtbare maatregelen

Het gevoel van veiligheid speelt in zowel de gemeentes Zeist als Vijfheerenlanden een belangrijke rol. Volgens Langenacker gaat veiligheid niet alleen over criminaliteit, maar ook over leefbaarheid, zorg en hoe veilig mensen zich voelen in hun eigen omgeving. Ook Fröhlich benadrukt hierbij dat veiligheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Gemeenten, hulpdiensten, maatschappelijke organisaties en inwoners hebben elkaar daarbij nodig. Met elkaar in gesprek blijven over wat er speelt, kan volgens hem helpen om dat veiligheidsgevoel te versterken.

Langenacker wijst er daarnaast op dat goede samenwerking tussen gemeente, politie en zorginstellingen essentieel is, bijvoorbeeld bij situaties rond mensen met verward gedrag, waar ook praktische en juridische vragen kunnen spelen, zoals het delen van informatie.

Wat kan een burgemeester eigenlijk doen?

Een burgemeester heeft binnen de gemeente specifieke taken, vooral op het gebied van openbare orde en veiligheid. Zo is de burgemeester verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en kan hij of zij bijvoorbeeld cameratoezicht inzetten, panden sluiten bij ernstige overlast of in uitzonderlijke situaties noodbevelen geven. Veel maatregelen worden genomen in samenwerking met het college van burgemeester en wethouders, de gemeenteraad, politie en andere partners.

Daarnaast vervult de burgemeester ook een maatschappelijke rol, vaak aangeduid als die van ‘burgervader ’of ‘burgermoeder’. Dat betekent zichtbaar aanwezig zijn bij belangrijke gebeurtenissen, het gesprek voeren met inwoners en verschillende partijen met elkaar in contact brengen.

Burgemeesters worden in Nederland niet rechtstreeks gekozen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Zij worden benoemd bij Koninklijk Besluit voor een periode van 6 jaar, op voordracht van de gemeenteraad.