Betaalbare woningen bouwen blijft de ambitie: ‘Het is onuitvoerbaar, want er zijn geen middelen’
De gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026 brengen ook een paar grote ambities aan het licht. Eén daarvan is het bouwen van betaalbare woningen. Onze melders zien een groot probleem als het om seniorenwoningen gaat. Hoogleraar woningmarktbeleid Peter Boelhouwer deelt hun scepsis tegenover Meldpunt Actueel.
Gaat de Regiewet zorgen voor de bouw van betaalbare woningen?
Het tekort aan betaalbare woningen raakt ons allemaal in alle uithoeken van het land. Het vorige kabinet heeft vlak voor het scheiden van de markt het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting naar de Tweede Kamer gestuurd. In de volksmond heet die de Regiewet (van toenmalig woonminister Mona Keijzer). Die wet zorgt ervoor dat overheden kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie er gebouwd wordt.
Met deze wet moeten Rijk, provincies en gemeenten de regie kunnen terugnemen op de volkshuisvesting en de woningbouwopgave in het bijzonder. Dit zijn de ambities: ieder jaar moeten er 100.000 woningen bij komen. Twee derde daarvan moet betaalbaar zijn en 30 procent sociale huurwoningen. Deze wet zou per 1 juli 2026 moeten ingaan.
Melder Max is er niet bepaald enthousiast over: “Leuk zo’n Regiewet, maar het meeste dat erin staat is al 20 jaar hetzelfde. Veel praten, overleggen en plannen maken, maar niet bouwen. De 100.000 woningen per jaar gelden al 5 jaar als norm, maar worden nooit gehaald. En (ex-)minister Keijzer is zo slim geweest om het doel van 1 miljoen woningen erbij per 2030 stiekem te veranderen in 2039. Over een betrouwbare overheid gesproken…”
‘Opmerkelijk dat het Rijk de regie weer naar zicht toetrekt’
Meldpunt Actueel vraagt hoogleraar woningmarktbeleid Peter Boelhouwer of de Regiewet, waar zoveel om te doen is, zou helpen. “Het is opmerkelijk dat het Rijk de regie weer naar zich toetrekt in de wet Regie op de volkshuisvesting. Gemeenten moeten meer gaan doen wat het Rijk bepaalt. Ze zijn verplicht om 2/3 betaalbare woningen te bouwen, een deel sociale koopwoningen onder de 4 ton en een deel sociale huur. Het kabinet heeft een ambitieus plan, maar geen middelen. Het is onuitvoerbaar. De ambities kloppen niet. Het zadelt gemeenten op met de problemen.”
Boelhouwer constateert verder dat sommige gemeenten nog te maken hebben met voorrangscategorieën: “Zoals bijvoorbeeld seksewerkers en ex-gedetineerden. Er hoeft geen voorrang meer aan statushouders verleend te worden, alleen als ze urgentie krijgen vanwege persoonlijke omstandigheden. Maar dat scheelt slechts zo’n 8 tot 10 procent.” Ook zijn er diverse ‘bouwremmers’ in gemeenten. Naast het stikstofdossier en netcongestie (geen nieuwe aansluitingen op het overvolle stroomnet) zijn dat vooral de vele bezwaarprocedures, waarover hieronder meer.
‘De markt werkt ook’
Boelhouwer is ook kritisch op de plannen van oppositiepartij GroenLinks-PvdA. “Jesse Klaver zegt: terug naar volkshuisvesting in plaats van dat aan de markt over te laten. Dat is niet realistisch. Dan heb je 30 miljard nodig. En met de extra uitgaven voor Defensie is dat niet haalbaar. En het is ook niet nodig om het aan de overheid over te laten. De markt werkt ook. Het is verkiezingsretoriek, net als D66 met die 10 extra steden.”
Afschaffen van hypotheekrenteaftrek is gesneuveld als oplossing
Ook de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek is niet doorgegaan in het coalitieakkoord. Dit plan van CDA-leider Henri Bontenbal (de VVD was tegen) had 9 miljard kunnen opleveren volgens Boelhouwer. “Dat geld hadden we voor een deel in woningen kunnen stoppen. Als je 30.000 woningen per jaar moet bouwen kom je nu al 20 miljard te kort.”
‘We moeten bouwen, bouwen, bouwen’
Boelhouwer is niet gerust op de ontwikkelingen met het aantreden van het nieuwe kabinet. “Als ik de nieuwe minister (Elanor Boekholt-O’Sullivan van D66) op tv zie bij Buitenhof, dan denk ik: heeft zij er wel kaas van gegeten? Ze heeft het over de kwaliteit van woningen. Dat is goed, maar we moeten bouwen, bouwen, bouwen. Zet de fabrieken aan het werk, prefab- of modulaire woningen.” In 2021 heeft Meldpunt Actueel daar al eens aandacht aan besteed.
Onze melders en de expert zien vele uitdagingen op de woningmarkt. “Ruimte is geen probleem, bezwaarprocedures wel,” merkt Boelhouwer op over de vele bezwaren van omwonenden. “We moeten bezwaarprocedures verkorten, en dat gebeurt nu gelukkig met STOER.” Het programma STOER staat voor Schrappen Tegenstrijdige en Overbodige Eisen en Regelgeving. De regeldruk moet omlaag. Het kabinet pakt samen met medeoverheden, marktpartijen en woningcorporaties de stapeling van lokale regels en procedures aan. Er is al een begin gemaakt met de mogelijkheid van permanente bewoning van vakantieparken. Tot voor kort was dat ondenkbaar. Maar (woning)nood breekt wetten.
Doorstroming naar seniorenwoningen zit er niet in door krap aanbod
De woningnood is een groot hoofdpijndossier, niet alleen voor de burgers, maar ook voor de gemeenten. Woningzoekers lopen tegen allerlei problemen aan, waarbij het vinden van een betaalbare woning met stip op nummer 1 staat.
Onze melders zijn vooral bezig met de zoektocht naar seniorenwoningen, maar die worden veel te weinig gebouwd. Ze zeggen wel voorstander te zijn van doorstroming ten gunste van jonge gezinnen naar hun inmiddels te grote eengezinswoning, maar dan moet er wel aanbod zijn. Zolang die er niet is, blijft iedereen zitten waar hij zit en verroert niet.
Melder Frater zegt: “Menig oudere wil best uit de eengezinswoning vertrekken naar een seniorenwoning. Maar los van het zeer beperkte aanbod, zijn ook de huurprijzen een belemmering. Ik ken diverse mensen die best willen verhuizen maar dan blijkt dat zij wel 200-300 euro méér aan huur moeten gaan betalen voor een huis dat de helft kleiner is dan hun huidige woning. Tja daar trapt natuurlijk geen enkel weldenkend mens in.”
Op de benedenverdieping ouderen en een woonlaag erboven voor starters
“Waarom huren?” reageert meldster Marleen, om vervolgens een plan te ontvouwen. “Ook koopwoninkjes voor senioren/starters zijn er niet. Leuke kleine woningen (50 – 85m2 max. al naar gelang er 1 of 2 personen komen te wonen) in de prijsklasse 175.000 – 225.000 gelijkvloers. Op de benedenverdieping voor ouderen en een woonlaag erboven voor jongeren/starters die zonder probleem een trap op kunnen.”
“De prijs dan de prijs laten zijn, dus geen overbieden nodig. Dan kan er een flinke hoeveelheid woningen voor gezinnen vrijkomen. Ouderen die zo ‘goedkoop’ aan een kleinere eigen woning kunnen komen hebben dan ook geld over om hun (klein-)kinderen te sponsoren bij hun eerste huisje. De (belasting)wetten zouden met dat in gedachte misschien versoepeld kunnen worden…”
Die 2 woonlagen, 1 voor jong en 1 voor oud, kunnen worden verwezenlijkt door de woning op te splitsen met aparte ingangen. Het concept van Duo-wonen bijvoorbeeld. Wat ook kan, is het zogenaamde optoppen, waarbij er een extra verdieping bovenop komt. Dat laatste zal waarschijnlijk weer voor nieuwe bezwaarprocedures van buren zorgen.
Verplichte ouderenwoningen?
En dat is dan alleen nog maar wat onder onze melders leeft. Ook Boelhouwer vindt die doorstroming erg belangrijk. “Je zou kunnen denken aan verplichte ouderenwoningen die de doorstroom van andere woningen versnelt. Mensen hebben behoefte aan ‘knarrenhofjes’ of vergelijkbare woonvormen. De vader van Bontenbal woont er ook, in Ridderkerk. De behoefte is groot, landelijk staan er nu 66.000 op de wachtlijst. Ouderen willen het liefst in de buurt blijven, waar men het netwerk heeft en de buren kent. Liefst in een triple A buurt: Albert Heijn, Apotheek, Arts.”
(Bron: Rijksoverheid, Volkshuisvesting Nederland, Vereniging Eigen Huis, archief. Foto: ANP)