Voorkom oplichting met de 5 rode vlaggen, helpersgids en familiewachtwoord: ‘Nou jongens, zorg maar goed voor je moedertje’

Oplichting komt ‘in de beste kringen’ voor

Die risico’s van (online) oplichting worden treffend geïllustreerd door een casus van een medewerker van Meldpunt Actueel. “Ik kreeg een sms-bericht dat mijn betaalpas succesvol was aangevraagd. Als ik deze actie niet herkende, werd ik geacht direct contact op te nemen met dit nummer: 023-369 9952.” Op de een of andere manier komt het Haarlemse nummer betrouwbaar op onze collega over.

Ze belt het nummer. Ene Rob van Dam van ABN AMRO neemt op. Die vuurt een paar gerichte vragen op haar af: “Klopt het dat u een betaalpas hebt aangevraagd en als u het niet bent, dan is het iemand die u waarschijnlijk niet kent. En kent u E. Mohamed uit België? Hij heeft niet alleen een betaalpas aangevraagd maar ook geprobeerd een IPhone 8 te bestellen via uw rekeningnummer.”

Verwarring en spanning door bijna oplichting

Deze vragen creëren verwarring en spanning. Daar maakt de fraudeur handig gebruik van met weer een volgende vraag of zij haar e.dentifier bij zich heeft om zo de betaling tegen te gaan. “Deze had ik niet bij me,” zegt ze. “Hij wilde weten hoeveel rekeningen ik bij ABN AMRO had en of ik nog andere rekeningen had. En bij welke banken? Ik werd doorverbonden met de IT-helpdesk van ABN AMRO, zodat zij me konden helpen met de technische kant om de boel te blokkeren. Nog geen seconde later belde iemand met een anoniem nummer van de zogenaamde IT-helpdesk.”

Ze krijgt de opdracht om direct naar huis te rijden en de e.dentifier te gebruiken bij het blokkeren. “Dat was de enige manier, zei-ie. Maar ik moest ook vooral aan de lijn blijven, terwijl ik naar huis zou rijden. En toen ging er een klein lichtje bij me branden. Collega’s hoorden deze man op de speaker en seinden mij om vooral nu direct op te hangen. De eerste reactie was dat we met z’n allen in lachen uitbarstten. Maar daarna kwam de woede.”

“ABN gebeld, politie gebeld, en ‘onze Rob’ nog een paar keer teruggebeld. Toen ik tijdens het avondeten het verhaal vertelde aan mijn zoons, kwam er een politieauto voor rijden. Het was de wijkagent met zijn collega om het complete verhaal nog eens op te schrijven en mij een blik toe te werpen: ‘Mevrouwtje toch! En tegen mijn zoons: ‘Nou jongens, zorg maar goed voor je moedertje’.”

Zó geraffineerd dat zelfs rechercheurs erin kunnen trappen

Zo ziet u maar: Meldpunt Actueel maakt al jaren programma’s om u te waarschuwen tegen oplichters en tóch kan dit bijna gebeuren. Ze zijn zó geraffineerd dat zelfs rechercheurs erin kunnen trappen. Dit is ook te zien geweest in de uitzending van Meldpunt van 18 april 2025, waarin 2 oud-politieagenten urenlang telefonisch worden ‘gegijzeld’ door zogenaamde medewerkers van ING.

1 op de 3 vindt het lastig een naaste te beschermen tegen fraudeurs

ABN AMRO presenteert vandaag een onderzoek waaruit blijkt dat veel Nederlanders anderen helpen met bankzaken. Maar 1 op de 3 vindt het lastig om een naaste goed te beschermen tegen fraudeurs. De bank helpt nu met de 5 rode vlaggen om oplichting te herkennen, een helpersgids en een uitdeelkaart met de tip om een familiewachtwoord te gebruiken. We zullen hieronder ingaan op deze 3 praktische hulpmiddelen die de bank heeft ontwikkeld met Stichting ABC (de enige belangenbehartigingsorganisatie van en voor laaggeletterden in Nederland).

“De 200 adviseurs van ABN AMRO Helpt spreken dagelijks met klanten die hulp krijgen bij hun bankzaken en met de mensen die hen helpen. We horen steeds vaker dat helpers het lastig vinden om te weten waar ze moeten beginnen. Dit onderzoek bevestigt wat we in die gesprekken horen: de zorgen nemen toe, en de vraag naar concrete handvatten is groot,” aldus Gudy van der Wal-Verbruggen van ABN AMRO Helpt.

Helpersgids digitale veiligheid

Deze gids richt zich op mensen die anderen (vaak ouderen) helpen met bankzaken. Veilig helpen begint met duidelijke afspraken en bewustzijn van online risico’s. Adviezen zijn onder meer:

• Maak heldere afspraken over wie wat doet.
• Deel nooit pincodes of inloggegevens.
• Wees alert op onverwachte verzoeken of berichten.
• Bespreek mogelijke fraude vooraf, zodat er minder snel onder druk wordt gehandeld.
  Een open communicatie en regelmatig meekijken met bankzaken vergroten de veiligheid.

Gids ‘Rode Vlaggen bij Oplichting’

Deze gids (verkrijgbaar in eenvoudig Nederlands, Engels en Arabisch) beschrijft de belangrijkste signalen van fraude. De kern van het verhaal is: de trucs veranderen, maar de waarschuwingssignalen blijven altijd dezelfde. We leggen het uitgebreider uit in dit artikel.

Ter opfrissing van het geheugen herhalen we hier nog even in het kort wat die 5 rode vlaggen zijn:

1. Je moet onverwachts en nú iets doen
2. Je moet buiten de website of app verder praten
3. Het is te mooi om waar te zijn
4. Je moet een tekst voorlezen
5. Iemand wil jou helpen na oplichting

In de casus van onze medewerker zijn verscheidene van deze signalen zichtbaar, bijvoorbeeld het onverwachte sms‑bericht (vlag 1). Er is sprake van hoge druk en urgentie. Ze moet namelijk ‘direct handelen’ en informatie delen over rekeningen. De IT-helpdesk biedt aan om te helpen (vlag 5), omdat oplichting is geconstateerd. Ze moet haar e.dentifier gebruiken, haar ‘enige redding’.  Kennis van deze rode vlaggen had nog sneller de alarmbellen kunnen laten afgaan.

Uitdeelkaart met noodnummers en tips

Het laatste praktische hulpmiddel is een uitdeelkaart. Die biedt praktische hulp bij fraude, met belangrijke telefoonnummers en directe instructies. Ook wordt daar het gebruik van een familiewachtwoord aangeraden. Dat is een vooraf afgesproken codewoord waarmee familieleden elkaar kunnen controleren. Dit voorkomt dat oplichters kunnen doen alsof ze een bekende zijn. Inmiddels gebruikt ongeveer 1 op de 6 helpers zo’n speciaal wachtwoord.

(Bron: ABN AMRO, archief. Foto: Shutterstock)

De technieken van fraude veranderen, maar de rode vlaggen blijven dezelfde: ‘Dit kan om tonnen gaan’