Roken ook slecht voor de sociale gezondheid: ‘Rokers voelen zich eenzamer dan niet-rokers’

Rokers voelen zich eenzamer, vooral ouderen

Dat roken slecht is voor de lichamelijke gezondheid weten we al jaren. Maar onderzoekers zien nu ook aanwijzingen dat het samenhangt met een slechtere sociale gezondheid. Over de mogelijke sociale gevolgen hiervan is tot nog toe relatief weinig onderzoek gedaan. De meeste studies richten zich namelijk op de lichamelijke schade, zoals kanker, hart- en vaatziekten en longaandoeningen.

Ook longarts Wanda de Kanter, voorzitter van de Stichting Rookpreventie Jeugd, ziet dat de sociale gevolgen te vaak worden onderschat. “Er wordt heel weinig gekeken naar wat roken de maatschappij kost,” zegt De Kanter. “Eenzaamheid, depressie, angst en paniek door roken worden vaak onderschat.”

Een nieuwe Europese studie laat een andere kant zien: rokers voelen zich eenzamer dan niet-rokers. Hoewel eenzaamheid voorkomt in meerdere leeftijdsgroepen, toont deze nieuwe studie aan dat vooral ouderen zich eenzamer voelen dan de jongere doelgroep.

‘Eenzaamheid kan op elke leeftijd voorkomen’

Toch betekent dat niet dat eenzaamheid uitsluitend voorkomt bij oudere mensen. “Eenzaamheid kan op elke leeftijd voorkomen. Wel krijgen ouderen vaker te maken met ingrijpende veranderingen zoals overlijden, verhuizingen of gezondheidsproblemen, waardoor de kans op eenzaamheid toeneemt,” zegt Josja Biessen, eenzaamheidsexpert bij Faktor5 (opleider op het gebied van eenzaamheid).

De onderzoekers analyseerden gegevens van ruim 50.000 volwassenen uit 14 Europese landen met een gemiddelde leeftijd van 67 jaar. Het onderzoek mat hoe eenzaam de deelnemers zich voelden op basis van hoe vaak iemand het gevoel heeft dat hij of zij gezelschap mist, zich buitengesloten voelt en zich geïsoleerd voelt van anderen. Niet alleen voelden rokers zich eenzamer dan niet-rokers, ook nam hun gevoel van eenzaamheid in de daaropvolgende 2 jaar sterker toe.

Eenzaamheid zet ook aan tot roken

Dat roken samenhangt met eenzaamheid is misschien geen nieuwe informatie. Uit eerdere onderzoeken door het Amsterdam AMC samen met de universiteit van Bristol, blijkt dat gevoelens van eenzaamheid rookgedrag kunnen aanjagen. “Mensen die zich eenzaam voelen, proberen het onaangename gevoel te verminderen of ervan afgeleid te raken. Bijvoorbeeld door meer of juist niet te eten, te veel alcohol te drinken, te veel televisie te kijken of te roken,” legt Biessen uit.

Maar deze nieuwe Europese studie draait deze theorie weer om: roken versterkt het gevoel van eenzaamheid. Hiermee lijkt dus een vicieuze cirkel te ontstaan, ziet ook De Kanter. “Rokers grijpen bij stress of eenzaamheid vaak naar een extra sigaret. Daardoor belanden ze in een negatieve spiraal: ze gaan meer roken, ervaren met stress, worden zieker en raken steeds verder geïsoleerd.”

Volgens Biessen is het daarbij belangrijk om ook naar de oorzaak van het rookgedrag te kijken. “Langdurige eenzaamheid zorgt voor meer stress. Sommige mensen gebruiken roken om met spanning om te gaan,” zegt de eenzaamheidsexpert. Om die spanning te verlichten, raadt zij aan om naar alternatieven te zoeken. “Doe bijvoorbeeld 2 keer per dag een paar minuten een rustige ademhalingsoefening,” adviseert Biessen.

De sociale winst

Als roken zowel fysieke als mentale schade aanricht, heeft het dan nog wel zin om op latere leeftijd te stoppen? Aangerichte schade aan de longen is niet meer terug te draaien, maar dat betekent niet dat stoppen helemaal geen zin heeft.

De winst van stoppen met roken is namelijk niet alleen lichamelijk, maar ook sociaal. Tijdens het volgen van rookstopgroepen ziet De Kanter verrassende resultaten bij ouderen die stoppen met roken. “Toen ze eenmaal stopten, gingen ze hun flat uit, maakten ze praatjes met de buren. Ze gaven aan dat meer energie te hebben, meer de deur uit kwamen en minder eenzaam waren,” vertelt De Kanter.

Wilt u stoppen met roken?

Wilt u stoppen met roken, maar heeft u extra handvatten nodig? Organisaties als Ikstopnu.nl helpen u door middel van informatie en begeleiding. Vanaf 1 januari 2027 worden alle erkende stoppen-met-roken programma’s (zoals via de huisarts of erkende coach) en medicijnen vergoed door uw basisverzekering. Eerder schreven we al een artikel met tips om te stoppen en namen wij de werking van nicotinepleisters onder de loep.

Foto: Shutterstock

Stoppen met roken is lastig: hoe kunt u het aanpakken zodat het toch lukt?