Oma past gratis op, de investeerder verdient: ‘Als alle opa’s en oma’s een week staakten, zou de economie het voelen’

Meer werken, maar geen cent rijker

Om de bovenstaande vraag over oppasgrootouders, vooral oma’s oppasrol, te kunnen beantwoorden, moeten we eerst de geschiedenis kennen van ons werk en onze uitgaven. Laten we bij het begin beginnen: we werken veel meer, maar we zijn er geen cent rijker op geworden. In 1995 werkte een gemiddeld stel met een jong kind samen fulltime, nu is dat 65 uur per week. Dat is ruim 1,5 keer zoveel. Ouders kunnen ook niet zomaar minder gaan werken als er kinderen komen. Ze voelen zich verplicht om beiden te werken om aan de financiële verplichtingen te kunnen voldoen.

Dit komt vooral door de gestegen huizenprijzen. Als banken in de jaren 90 en 00 het tweede inkomen gaan meerekenen voor de maximale hypotheek, exploderen de huizenprijzen. Een huis is er niet beter van geworden. Nee, het is simpelweg net zo duur geworden als wat de vrouw extra ging verdienen. Bijna geen enkele eenverdiener met een doorsnee inkomen kan een gezinshuis betalen. Ouders moeten blijven werken, maar kinderopvang is onbetaalbaar geworden. De redding? Ironisch genoeg: oma.

Oppasgrootouders aan het woord: ‘De kinderen vergeten dat pa en ma ook een sociaal leven hebben’

Meldpunt Actueel spreekt grootouders aan via het MAX Opinie Panel. 1.100 oppasgrootouders hebben de enquête ingevuld, waarvan 727 vrouwen. Op de vraag waarom ze deze taak op zich hebben genomen, komt het antwoord in allerlei formuleringen vaak neer op wat panellid Anna schrijft: “Ik bouw zo een hele fijne en liefdevolle band op met mijn kleinkinderen.” Het is puur liefdewerk. “Omdat we het leuk vinden,” schrijft het ene panellid. “Omdat de kleinkinderen het leuk vinden,” zegt het andere panellid.

Maar er zijn ook oppasgrootouders die er heel anders in staan. 1 op de 5 geeft aan er vermoeid door te zijn. Ook andere klachten komen aan bod onder de panelleden. “Ik ga niet meer oppassen, want ik kan dan niet mijn hobby’s en reizen plannen,” zegt Mary. En Ria is teleurgesteld over haar kleinkinderen. “Het wordt steeds moeilijker om de kinderen bezig en tevreden te houden,” zegt ze. “Behalve achter de tv of hun mobiel. Kinderen in deze tijd hebben geen eigen initiatief meer of interesse in de wereld om hen heen. Niet leuk om te zien.” Esther ziet dat de oma’s steeds later oma worden en hun kinderen dan nog verwachten dat ze oppassen. “De kinderen vergeten dat pa en ma ook een sociaal leven hebben en ouder zijn geworden en alles niet zo gemakkelijk meer gaat!”

Lea vindt dat de huidige generatie ouders te veel aan zichzelf denkt en geen rekening houdt met de oppasgrootouders: “Kan het allemaal niet wat minder luxe en bijvoorbeeld 1 keer per jaar op vakantie, vakanties en uitjes op de fiets of spelletjes doen? Zo bespaar je op de kosten en kan je misschien zelf wat meer tijd aan je kinderen besteden door korter te gaan werken.” Uit de coronatijd dateert nog dit artikel, hoe grootouders ‘nee’ kunnen zeggen. Die redeneringen gelden ook zonder covid.

(Tekst gaat verder onder de grafiek)

60 procent van de kinderen tot 4 jaar gaat structureel naar oma en opa

Tegenwoordig gaat 60 procent van de kinderen tot 4 jaar structureel naar oma en opa. Dit zegt Lynn Geerinck, schrijfster van het boek Hotel Opa en Oma, in een uitzending van Spraakmakers op NPO Radio 1 (8 september 2026). Als je de 160 miljoen informele oppasuren vermenigvuldigt met het formele uurtarief van een tientje, vertegenwoordigen grootouders een economische waarde van 1,5 tot 2 miljard euro per jaar. Dat is ruim de helft van wat de Nederlandse Rijksoverheid überhaupt aan kinderopvangtoeslag uitgeeft.

9 op de 10 oppasgrootouders doen het gratis

Maar krijgen oma en opa er zelf financieel iets voor terug? 9 op de 10 oppasgrootouders krijgen geen vergoeding voor het oppassen, terwijl minder dan 1 procent een uurvergoeding krijgt, blijkt uit onze eigen enquête. Daar komt bij dat meer dan 2 op de 3 grootouders er kosten voor maken (reiskosten, eten, uitjes). Alie zegt: “Ik ben eerst minder gaan werken, nu werk ik niet meer.” Olga is AOW’er en heeft dus “geen probleem, maar het kost me wel een dik half uur met de auto om er te komen.”

Eva heeft destijds haar werktijden erop aangepast. “Toen er kleinkinderen kwamen, ben ik 4 keer 9 uur gaan werken zodat ik een vaste vrije dag had om op te passen. Later minder uren. Ik heb zeker 16 jaar lang vast opgepast, later ook met mijn man toen hij minder ging werken en met pensioen ging. Als alle opa’s en oma’s nu eens 1 week staakten, zou dat voelbaar zijn in de economie. Ze doen ongezien veel om alles draaiende te houden.”

Hoe zit het met de wachtlijsten?

Uit ons onderzoek blijkt dat er landelijk niet meer zoveel wachtlijsten zijn. Het blijkt vooral dat kinderen gemiddeld 2 dagen per week naar een opvang gaan en de rest naar de grootouders.

Maar waarom is het soms toch nog moeilijk om opvang te krijgen? Daarvoor moeten we naar 2005. De overheid laat dat jaar alle remmen los en levert de kinderopvang over aan de vrije markt, zonder restricties op prijzen of winsten. Schrijfster Sophie van Gool duikt op dit onderwerp in haar boek Je kind is een goudmijn – Waarom iedereen verdient aan je kind behalve jij. Ze onthult daarin de onzichtbare kosten van het ouderschap.

Het geld wordt verdiend door commerciële durfinvesteerders (private equity), die hier geld in zien. Hun strategie is simpel. Ze kopen crèches op, strippen ze en verkopen de hele keten na 4 tot 7 jaar met gigantische kapitaalwinst door aan de volgende investeerder. Uit het eigen onderzoek van Omroep MAX (oktober 2026) blijkt dat commerciële investeerders 13 procent van het totale aanbod aan kinderdag- en buitenschoolse opvang leveren.

De ouders betalen de ‘investeerderstaks’ uit eigen zak

Nog even over de prijs van kinderopvang in handen van investeerders. De winst die ze maken, moet ergens vandaan komen. Terwijl maatschappelijke stichtingen hun uurtarief rond de grens van de overheid houden (ongeveer 10,71 euro), schieten commerciële ketens daar vrolijk overheen richting de 11,50 of zelfs 12,50+ euro. De overheid vergoedt dat verschil niet. De ouders betalen die ‘investeerderstaks’ 100 procent uit eigen zak.

En verhoogt de overheid haar bijdrage, dan verhogen de commerciële investeerders hun kosten. Niet toevallig vestigen deze partijen zich het liefst in welvarende wijken. Ze weten dat ouders daar wanhopig genoeg zijn om die woekerprijs te slikken. Het eigen onderzoek van Omroep MAX laat zien dat van de kinderdagverblijflocaties van private equity ligt 12 procent in Rotterdam en 9,5 procent in Amsterdam. Een groot deel van de wachtlijsten in de kinderopvang die er nog zijn, wordt dus veroorzaakt door de prijzen die ouders moeten betalen.

Nieuw financieringsstelsel voor de kinderopvang

In 2029 komt er overigens een nieuw financieringsstelsel voor de kinderopvang: de kinderopvangtoeslag wordt afgeschaft. In plaats daarvan betaalt de overheid een subsidie aan kinderopvangorganisaties en gastouderbureaus. De nieuwe financiering moet op 1 januari 2029 ingaan. Ouders hoeven dan geen kinderopvangtoeslag aan te vragen en de kinderopvangorganisaties worden dan voor het grootste deel publiek gefinancierd.

Oproep

Meldpunt Actueel zoekt ervaringsdeskundigen: enerzijds grootouders die niets liever doen dan op hun kleinkinderen passen. Anderzijds zoeken we ook grootouders, die ‘nee’ hebben gezegd tegen hun (schoon)kinderen plus grootouders waarvoor het oppassen simpelweg te zwaar werd. Laat het ons hier weten.

Foto: Shutterstock