De grijze scheiding: ‘Ouderen denken vaker: je leeft maar één keer’

Grijze scheidingen in de lift

Uit cijfers van het AD en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat het aantal scheidingen afneemt, behalve de grijze scheidingen. In 2015 ontbonden 109 stellen een huwelijk met een duur van 50 jaar of langer, terwijl dit aantal in 2025 met ruim 30 procent steeg naar 143 mensen.

Ook echtscheidingsadvocaat Marjoleine de Boorder signaleert deze trend en ziet de afgelopen 10 jaar steeds vaker oudere stellen in haar praktijk komen. Maar tegelijkertijd haalt zij wel een belangrijke nuance aan: “Het is niet zo dat ouderen méér scheiden dan jongeren, het is nog steeds een minderheid, maar het aantal ouderen dat scheidt neemt wel toe,” zegt De Boorder.

Die ontwikkeling staat niet op zichzelf, volgens Leslie van der Leer, relatieonderzoeker aan de Universiteit Utrecht. “Je ziet sowieso een toename van het aantal singles op elke leeftijd,” stelt ze. “Scheiden en alleen zijn worden steeds minder gezien als iets wat opgelost moet worden en steeds vaker als een bewuste keuze.”

Wat drijft 50-plussers om alsnog te scheiden?

Veel grijze scheidingen ontstaan op een moment waarop het gezinsleven verandert. De kinderen gaan het huis uit. Ze komen thuis te zitten na hun pensioen en daarmee valt de dagelijkse routine weg en hun gezamenlijke zorgtaak voor de kinderen.

Volgens De Boorder speelt daarbij ook een veranderde levenshouding mee: “Ouderen denken vaker: je leeft maar één keer. Ook al heb ik nog maar een deel van mijn leven voor me, ik wil daar iets moois van maken.”

Maar ook de huidige maatschappij speelt een rol. Vroeger was het een veel groter taboe om van elkaar te scheiden. Dit kwam voornamelijk door het christelijke geloof. En ook de emancipatie is een belangrijke maatschappelijke ontwikkeling die ervoor zorgt dat scheiden een minder hoge drempel is, vooral voor vrouwen.

Vooral vrouwen nemen het initiatief tot grijze scheiding

Waar vroeger veel vrouwen bleven uit financiële afhankelijkheid of geloofsovertuiging, lijken zij tegenwoordig vaker zelf de knoop door te hakken, ziet ook De Boorder. “Vrouwen zijn avontuurlijker dan mannen en willen de vrijheid terug. Geen hond meer, geen kinderen, geen eten koken,” vertelt ze.

Haar observatie sluit ook aan bij internationaal onderzoek, waaruit blijkt dat vrouwen vaker het initiatief nemen tot een grijze scheiding. Dit patroon is volgens De Boorder onderdeel van de emancipatie. Omdat vrouwen vroeger veel minder of zelfs niet werkten, bouwden zij maar een klein pensioen op. Bij een scheiding konden zij nauwelijks op eigen benen staan. Dat is tegenwoordig anders, nu vrouwen wél werken “Het financiële inkomen is vaker dan vroeger genoeg voor de oude dag,” vertelt De Boorder.

“Ik heb die 50 jaar overleefd, maar nu leef ik weer”

Voor Bep de Vos (73) komt dat besluit pas na meer dan 50 jaar huwelijk, maar uiteindelijk kiest ook zij ervoor om een punt achter haar huwelijk te zetten. “Ik heb die 50 jaar overleefd, maar nu leef ik weer,” vertelt ze openhartig. Tijdens haar huwelijk cijfert zij zich steeds verder weg en kampt ze voortdurend met verbaal geweld en een gebrek aan empathie.

De scheiding kost haar uiteindelijk veel. Haar keuze wordt niet begrepen door haar naasten. Het contact met haar dochters en meerdere vrienden en familieleden verwatert of verdwijnt, maar ondanks dat kiest ze ervoor zelfstandig verder te gaan en niet meer terug te keren naar haar oude situatie.

Gevoel van niet gesteund te worden door partner

Ook Wilma Vervoort (66) zet op een gegeven moment een punt gezet achter haar verloving. Haar eerste scheiding vindt plaats als zij 45 jaar is. Hierna volgt een relatie en zelfs verloving met haar nieuwe liefde uit Zuid-Afrika. Deze relatie klapt als zij 62 jaar is. De relatie loopt stuk als zij tijdens de strenge lockdown maandenlang vastzit in Zuid-Afrika en zich naar eigen zeggen niet gesteund voelt door haar partner.

Mannen het snelst weer aan een nieuwe liefde

Hoewel vrouwen vaker de stekker uit hun huwelijk trekken, stappen mannen sneller in een nieuwe relatie. Uit onderzoek blijkt dat mannen sterker streven naar een partner en zowel mentale als fysieke gezondheidsvoordelen halen uit romantische relaties. Ze voelen zich gemiddeld gezien ook minder gelukkig wanneer ze single zijn dan vrouwen.

Daarnaast wonen mannen ook sneller weer samen met een nieuwe partner na het verbreken van een relatie. In 2019 woonde 40 procent van de mannen binnen 5 jaar na een scheiding samen met een nieuwe partner. Bij vrouwen was dit 35 procent.

Een nieuwe partner vinden is niet vanzelfsprekend

Voor wie een nieuwe relatie wil aangaan, blijkt de datingmarkt zo makkelijk nog niet. Ondanks dat single zijn een minder groot taboe is dan vroeger, brengt het aangaan van een relatie op latere leeftijd de nodige obstakels met zich mee. “Daten is voor 60-plussers dus niet per se moeilijker, maar vooral anders,” vertelt relatieonderzoeker Van der Leer. “Je hebt het minder over kinderen krijgen en meer over hoe je de komende jaren wilt leven.” Daarnaast hebben sommige ouderen al 40 jaar niet gedatet en moeten zij dit opnieuw uitvinden.

Vraag en aanbod op de oudere datingmarkt

Maar ook het verschil in vraag en aanbod op de oudere datingmarkt speelt mee volgens Van der Leer. Er ontstaat namelijk een nieuwe ontwikkeling dat er meer oudere single vrouwen zijn dan mannen. “Wat je ziet is dat oudere mannen vaak voor aanzienlijk jongere vrouwen gaan. Daardoor blijven oudere vrouwen over in een vijver met weinig andere mannen,” legt ze uit. Ook leven vrouwen gemiddeld langer dan mannen, wat deze kloof nog verder vergroot.

Daarnaast moeten ouderen zich een weg zien te vinden in een nieuwe wereld: het online daten. Heel lang ontmoet men elkaar in de kerk, in het buurthuis of bij de jeu-de-boulesbaan, maar dat gebeurt tegenwoordig vaker online. “De kans bestaat dat je daar iemand tegenkomt die én vrijgezel is én jou leuk vindt. Online daten trekt daarom aan omdat er meer opties zijn,” zegt Van der Leer. Tegelijkertijd waarschuwt ze dat ‘meer keuze’ niet leidt tot een grotere slagingskans, maar juist keuzemoeheid kan veroorzaken. “Hoe meer keuze, hoe meer stress met alles.”

Of 60-plussers na een scheiding opnieuw de liefde vinden, verschilt van persoon tot persoon. Wat wel duidelijk is: waar samenblijven vroeger vaak de norm was, kiezen steeds meer ouderen ervoor hun resterende jaren op hun eigen manier in te vullen. Met of zonder partner.

Foto: Shutterstock