AOW-leeftijd verder omhoog door coalitieakkoord? ‘Jong en oud worden hier hard door geraakt’

De kosten van de AOW rijzen de pan uit

In het coalitieakkoord willen D66, VVD en CDA de AOW-kosten remmen door de AOW-leeftijd sneller te verhogen, weer gelijk met de levensverwachting. Dat betekent dat mensen later met pensioen kunnen. De partijen kiezen hiervoor omdat de vergrijzing snel toeneemt. Er komen meer gepensioneerden en minder werkenden die voor de AOW betalen.

De AOW kost nu al ongeveer 56 miljard euro per jaar. Volgens berekeningen stijgt dit naar 5,7 procent van de economie rond 2040, het topjaar van de vergrijzing. De coalitie wil voorkomen dat deze kosten te zwaar drukken op de rijksbegroting en op werkenden.

Breuk met het pensioenakkoord

De keuze voor een hogere AOW-leeftijd is nogal opvallend te noemen. In het pensioenakkoord (2019) van kabinet-Rutte III was namelijk afgesproken dat de AOW-leeftijd juist langzamer zou stijgen. Vakbonden, zoals FNV, gingen toen akkoord met deze controversiële pensioenveranderingen, omdat mensen ‘minder snel langer door’ moesten werken. Door deze belangrijke afspraak te negeren, zijn vakbonden fel tegen.

Een hogere AOW-leeftijd treft vooral mensen met lage inkomens. Zij beginnen vaak al op heel jonge leeftijd met werken, hebben vaker zware beroepen en leven gemiddeld korter. Zij moeten dus relatief langer werken en hebben minder lang AOW. Hoe oneerlijk is dat?

“Uitgangspunt voor mensen met een zwaar beroep staat als een paal boven water,” zegt een D66 woordvoerder. “Hoe we dat precies gaan inrichten, wordt de klus voor de ploeg die daar straks staat.”

50PLUS is faliekant tegen

Dat het coalitieakkoord rept over een verhoging van de AOW-leeftijd, vindt 50PLUS fractievoorzitter Jan Struijs ‘onverteerbaar’. “Jong en oud worden hier hard door geraakt,” aldus Struijs (foto) tegenover Meldpunt Actueel. “Mensen met zware beroepen, politiemensen en medewerkers in de zorg, voor deze mensen voelt deze maatregel echt als uitzichtloos. En hoe krijg je jongeren nog gemotiveerd om een opleiding te doen voor een praktisch beroep? En laten we niet vergeten dat met het verhogen van de AOW-leeftijd direct het hele pensioenstelsel onderuit wordt gehaald.”

Het is nog maar een plan

Volgens de 3 coalitiepartijen is het dus nog maar een plan. Het is niet gezegd dat dit ook daadwerkelijk zo gaat gebeuren. In het Kamerdebat over het coalitieakkoord op 3 februari 2026 bleek al dat dit een heel lastige klip gaat worden voor het minderheidskabinet om hier een meerderheid voor te krijgen, laat staan in de senaat.

Een woordvoerder van de VVD zegt tegen Meldpunt Actueel: “Het is nog te vroeg om antwoord te geven op vragen. De minister moet nog aan de slag gaan met de uitwerking van de plannen. Over wat op de onderhandelingstafel heeft gelegen, zeggen we niks.”

Fiscalisering is alternatief voor hogere AOW-leeftijd

Er zijn alternatieven om de AOW-kosten te beperken. Een belangrijke optie is ‘fiscalisering van de AOW’. Daarbij betalen gepensioneerden meer mee via belastingen. Nu wordt de AOW deels betaald via premies van werkenden en deels via belastingen. Bij fiscalisering verschuift een groter deel naar belastingen.

Deze maatregel kan volgens adviezen ongeveer 5,5 miljard euro per jaar opleveren. Dat is ongeveer 2 keer zoveel als de opbrengst van een hogere AOW-leeftijd, die circa 2,7 miljard euro oplevert. Fiscalisering raakt vooral gepensioneerden met een hoog aanvullend pensioen. Zij betalen in dat geval meer belasting.

“Fiscalisering staat in het D66-verkiezingsprogramma,” zegt de woordvoerder van D66. “Maar je zit aan tafel ook met andere partijen. Daarom is er gekozen voor een alternatieve route.”

Nog meer opties

Andere opties zijn het verlagen van AOW-uitkeringen of het verminderen van belastingvoordelen voor ouderen. Deze maatregelen raken gepensioneerden direct in hun inkomen en portemonnee, en zijn daarom bijzonder impopulair. Welke keuze de politiek ook maakt, elke maatregel verdeelt de kosten anders. Werkenden, gepensioneerden of specifieke inkomensgroepen zullen altijd hoe dan ook de pijn voelen.

“Het hele stelsel staat onder enorme druk,” vult de woordvoerder van D66 aan. “Er zijn steeds meer oudere mensen en mensen worden steeds ouder. Om het houdbaar te houden is het ook een opgave aan de politiek om keuzes te maken. Over 10, 20, 30 jaar willen we dat mensen ook een AOW kunnen krijgen. Het is niet makkelijk en niet leuk en na een hele lange periode van stilstand is er nu politiek die wel keuzes maakt. Jetten heeft natuurlijk wel geluisterd naar de kritiek: de nieuwe bewindspersoon moet in gesprek met de hele polder. Je wil het wel op een goede manier doen.”

Extra geld opzij zetten

En dan is er ook altijd nog voor de generatie die het aangaat de mogelijkheid, om nu al tijdens uw werkzame leven wat extra geld opzij te gaan zetten (naast de maandelijkse pensioenafdracht). Niemand kan u tegenhouden om gewoon met pensioen te gaan op de oude pensioenleeftijd. Maar zo heeft u dan wel voldoende geld om de periode van de oude naar de nieuwe pensioenleeftijd op te vangen. Dat gat is dan gedicht. Er zijn al redelijk veel pensioenbanken die dergelijke spaar- of beleggingsmogelijkheden aanbieden.

(Bron: Coalitieakkoord 2026-2030, D66, VVD, 50PLUS, archief. Foto ANP)

Hoe betaalbaar blijft de AOW? Al meer dan de helft komt uit belastinggeld