Zorgen om digitalisering groeien na DigiD-Kamerdebat en datalek Odido: ‘Dit vergroot de angst en onzekerheid van velen’

Al 2 Kamerdebatten over digitalisering

Het Kamerdebat over digitalisering van 11 februari 2026 gaat de geschiedenis in als opvallend eensgezind. Dat krijg je als het gaat over het beheer van belangrijke digitale overheidsdiensten, zoals DigiD en MijnOverheid. Deze systemen zijn nodig voor zaken zoals belastingaangifte en zorg. De directe aanleiding voor het debat is dat het Nederlandse IT-bedrijf Solvinity mogelijk wordt overgenomen door het Amerikaanse Kyndryl. Solvinity beheert de techniek achter deze overheidsdiensten. Het was al het tweede Kamerdebat over deze belangrijke kwestie in korte tijd.

Veel Kamerleden vrezen dat Nederlandse data zomaar in buitenlandse handen komen. Zij wijzen op het risico dat Amerikaanse autoriteiten via wetgeving toegang kunnen krijgen tot gegevens. Ook bestaat angst dat buitenlandse bedrijven systemen kunnen beïnvloeden of uitschakelen.

Standpunten van de partijen

De meeste partijen in het debat over digitalisering vinden de overname nogal aan de riskante kant. GroenLinks-PvdA, VVD, DENK, PVV, 50PLUS en andere partijen vrezen verlies van digitale onafhankelijkheid. Zij willen dat cruciale systemen en data in Nederlandse of Europese handen blijven. “Nederland hangt aan een bigtech-infuus,” stelt Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA), die geciteerd wordt in het verslag van het Kamerdebat. SP en BBB vinden dat de overheid veel te afhankelijk is van marktpartijen. Zij pleiten voor meer publiek eigendom of staatsdeelname.

Het CDA denkt aan constructies waarbij vitale delen van bedrijven altijd in Nederlandse handen blijven. FVD wil dat alleen strategische onderdelen publiek blijven en andere delen verkocht worden. Tot zover louter eensgezindheid, maar JA21 heeft een afwijkende mening. Die partij ziet de overname vooral als een normale economische marktontwikkeling. JA21 waarschuwt daarom dat te veel overheidsingrijpen het investeringsklimaat kan schaden en bedrijven onzeker maakt.

Het standpunt van het demissionaire kabinet was altijd om DigiD liefst in Nederlandse handen houden. Maar het wachtte eerst onderzoek naar veiligheid en concurrentie af. Wordt ongetwijfeld vervolgd, nu (23 februari 2026) het nieuwe kabinet Jetten is aangetreden. Daarin zit voor het eerst een staatssecretaris voor Digitale Economie en Soevereiniteit, Willemijn Aerdts (D66). Zij gaat het complete pakket digitalisering beheren.

Eigen cloud en digitale autonomie

Veel partijen willen dus minder afhankelijkheid van allerlei buitenlandse technologie voor dataopslag. Het gaat namelijk om onze privacy. Ze pleiten voor een eigen overheidscloud en meer Europese digitale systemen. Er vallen woorden als een Nedercloud of een Europese cloud. Er is een motie van deze strekking ingediend door het Kamerlid Laurens Dassen (Volt). Hij zegt daarin dat “onze Kamer een voortrekkersrol moet nemen.” Hij vraagt om een “actieplan om het parlement over te laten stappen op Europese digitale alternatieven.”

Wietske Kamsma, kwartiermaker bij de Alliantie Digitaal Samenleven ziet dat het Kamerdebat vooral gaat over de technische of economische perspectieven. “Wij missen het perspectief van wat dit doet met het vertrouwen van de gebruikers. Waar kunnen zij nog veilig hun data opslaan? Dit vergroot de angst en onzekerheid van vele mensen. Dit aspect blijft geheel buiten beeld.”

Alternatief voor DigiD in de maak

Overigens wordt er al hard gewerkt aan een opvolger van DigiD, de zogenaamde identiteitswallet, waarbij buitenlandse partijen buitenspel staan. De identiteitswallet is een kluisje op uw telefoon waarmee u zelf uw belangrijkste gegevens bewaart: geboortebewijs, diploma’s en rijbewijs. Met uw kluisje kunt u dan veilig inloggen bij allerlei instanties zoals nu met DigiD. De Kamerleden zijn hierover bijgepraat door IT-experts in aparte sessies. Maar dit alternatief is nog even toekomstmuziek.

Cyberaanval bij Odido

Een dag na het debat over digitalisering (12 februari 2026) blijkt dat telecomprovider Odido slachtoffer is geworden van een grote hack. Persoonsgegevens van ongeveer 6,2 miljoen huidige en voormalige klanten zijn mogelijk buitgemaakt. Het gaat onder meer om namen, adressen, telefoonnummers, e-mailadressen, klantnummers, IBAN-nummers, geboortedata en mogelijk paspoort- of rijbewijsgegevens. Wachtwoorden, belgegevens, locatiegegevens en factuurinformatie zijn volgens het bedrijf niet gelekt.

Topman Søren Abildgaard heeft klanten direct een mail gestuurd dat Odido de aanval betreurt en samenwerkt met beveiligingsexperts. Hij waarschuwt klanten alert te zijn op fraude, bijvoorbeeld phishing. Hij garandeert verder ook dat diensten veilig zullen blijven werken.

Zulke datalekken komen steeds vaker voor. In augustus 2025 stelen cybercriminelen de gegevens van bijna een half miljoen vrouwen via een laboratorium dat onderzoek doet voor het Bevolkingsonderzoek Nederland.

Kwetsbare digitale systemen

Volgens Wietske Kamsma van de Alliantie Digitaal Samenleven laat het datalek bij Odido zien hoe kwetsbaar digitale systemen zijn. Zij vraagt zich af waarom organisaties zoveel gevoelige data tegelijk opslaan. Ook vindt zij dat mensen beter moeten weten waar ze hulp kunnen krijgen bij digitale fraude.

“Van dat datalek bij Odido schrikken we allemaal,” zegt Kamsma. “Dit kan, als we de experts mogen geloven, elke organisatie overkomen. Maar het is wel de vraag waarom organisaties de data nog bij elkaar mogen bewaren: paspoort, bankrekening en de NAW-gegevens (naam, adres en woonplaats), en dat allemaal in hetzelfde databestand. Nog belangrijker is het tonen van menselijkheid: bied als Odido excuses aan, benoem de schrik en onzekerheid en leg helder uit wat mensen wél kunnen doen, in begrijpelijke taal en via meerdere communicatievormen en kanalen.”

Dit kunt u doen als u iets niet vertrouwt

Kamsma roept op om altijd even te checken als u het niet vertrouwt. Dat kan door gratis te bellen met de Digihulplijn 0800-1508 of naar het IDO (Informatiepunt Digitale Overheid in de bibliotheek) te gaan. “En als er al sprake van fraude is, dan hebben zij een rechtstreekse lijn met de Fraudehelpdesk, die iedereen overigens ook rechtstreeks mag bellen.”

‘Digitale uitsluiting’ van gebruikers van oudere telefoons

Om veilig mee te kunnen blijven doen is het regelmatig updaten van telefoons heel belangrijk, zo waarschuwt Kamsma. Dat nalaten kan ‘digitale uitsluiting’ vergroten, vooral voor (oudere) mensen met weinig digitale vaardigheden of geld om nieuwe apparaten aan te schaffen.

“25 procent van de volwassen Nederlanders doet zo’n update niet, wat ertoe kan leiden dat bank-apps en mogelijk ook DigiD niet meer werken. Onderzoek laat zien dat zo’n 6 procent van de telefoons in Nederland ouder zijn dan 8 jaar. Dan kan het zijn dat een update ook niet meer werkt en een nieuw toestel nodig is. Ook hier zien we dat het ingewikkeld is voor veel mensen en dat ondersteuning daarbij belangrijk is.” Deze waarschuwing laat nog maar eens zien dat het gemakkelijker is om de digitale boot te missen dan erop te springen.

(Bron: Tweede Kamer, Odido, Alliantie Digitaal Samenleven, archief. Foto: Shutterstock)

Kamer tegen Amerikaanse overname bedrijf achter DigiD: ‘Je hebt niet DigiD, je bént DigiD’