Stenen omgeving is slecht voor de gezondheid: ‘Zodra ik thuis weg ben, is ook mijn hoofdpijn verdwenen’
Wonen in de stad heeft zo zijn voordelen. Er gebeurt nog eens wat. En er zijn veel uitgaansgelegenheden van horeca tot museum- en theaterbezoek. Maar er kleven ook nadelen aan de stedelijke omgeving. Uit onderzoek blijkt dat een versteende omgeving tot meer gezondheidsproblemen en stress leidt. Onze melders bevestigen dat.
Buurt raakt steeds ‘versteender’
Stenen zo ver het oog reikt. Veel melders vertellen dat hun buurt steeds ‘versteender’ raakt. Ze wijzen daarbij niet alleen aan het oprukkende asfalt en al die betonnen gebouwen, maar ontzien daarbij ook niet hun eigen tuinen. Die leggen ze zelf vol tegels, want dat scheelt aanzienlijk in onderhoud. Maar zo verdwijnt gestaag al het groen in de omgeving. Sommigen wonen naast drukke wegen waar auto’s en vrachtwagens dag en nacht langsrazen. Ze klagen over herrie, trillingen, hoofdpijn, slapeloze nachten en (hitte)stress.
‘Al dat verkeer bonkt, dreunt en knettert dag en nacht door’
De eerste klacht betreft het asfalt. “Al dat verkeer bonkt, dreunt en knettert dag en nacht door, klaagt meldster Trudi. “Als ik thuis ben heb ik constant een barstende hoofdpijn ben ook vaak kotsmisselijk. Zo erg dat ik ‘s nachts met barstende hoofdpijn en kotsmisselijk wakker word. Zodra ik thuis weg ben, is ook mijn hoofdpijn verdwenen, net zoals de misselijkheid.” Het is een bekend verhaal voor de vaste volgers van Meldpunt Actueel, dat er eerder al een uitzending aan wijdde. De stress van het slachtoffer van geluidsoverlast was voelbaar tot in de huiskamer.
Stenen verdrijven het laatste groen uit de buurt
Ook missen bewoners bomen, koelte en een prettig uitzicht. Meldster Ada uit Beek zag zelfs zonder inspraak een elektriciteitshuisje het enige groen in de buurt verdrijven. “We hebben geen kans gehad om hiertegen bezwaar te maken want alles was al beslist en eventuele contactpersonen waren onbereikbaar. Ons uitzicht wordt belemmerd en bovendien is het schadelijk zo dicht bij huis in verband met straling. Daarbij is er 15 meter verder een grote plaats waar geen groen weg hoeft en niemand er last van heeft.”
‘Alleen maar beton en stenen, maar nergens schaduw’
Berend vertelt over de hitte in zomerse binnensteden anno 2025. “We zaten te borrelen rond vijven. Man het was bloedheet! Geen enkele plant of boom in de buurt. Nergens schaduw. Oké, je kunt zelf voor een parasol zorgen. Maar het zegt wel iets over de steden van nu. Alleen maar beton en stenen. Maar nergens schaduw.”
“Waarom kiezen mensen in hemelsnaam voor dit soort tuinen tegenwoordig?” Dat vraagt hij zich oprecht af. De bewoner voelt de hitte erger dan ooit, want de stenen omgeving houdt alles vast. “Weinig onderhoud natuurlijk. Een bijkomend nadeel is de wateroverlast die er ontstaat. Want bij een stevige zomerse regenbui kan de tuin het water moeilijk afvoeren.” Over dat laatste hieronder meer.
3,6 miljoen mensen wonen in buurten die sterk versteend zijn
Nieuw onderzoek van Natuur & Milieu laat zien dat dit noch losse, noch loze klachten zijn. In meer dan de helft van de buurten in de 32 grootste gemeenten is nauwelijks groen. Zo’n 3,6 miljoen mensen wonen in buurten die sterk versteend zijn. In de 260 meest versteende wijken is minder dan 15 vierkante meter openbaar groen per woning.
Dat leidt tot meer stress en een kwetsbare gezondheid. Het onderzoek vermeldt – net als onze melder Berend – ook dat er vaker wateroverlast en hittestress is, omdat regenwater minder goed weg kan en stenen warmte vasthouden. Vooral mensen met weinig geld worden harder getroffen. Zij zijn namelijk niet in de gelegenheid om uit te wijken naar koele parken of een beter geïsoleerd huis.
Luchtvervuiling, lawaai en weinig groen
Onderzoek uit 2021 door de Universiteit van Amsterdam laat min of meer hetzelfde beeld zien. In steden zijn luchtvervuiling, lawaai en weinig groen belangrijke risicofactoren voor mentale problemen zoals angst, depressie en verslaving. Die factoren versterken elkaar. Geluid en licht in de nacht verstoren de slaap, wat weer zorgt voor stress en concentratieproblemen.
Gebrek aan groen tast niet alleen de omgeving, maar ook de sociale samenhang aan. Een groene plek in de buurt kan dit juist verminderen, omdat het geluid dempt en luchtvervuiling ‘compenseert’. Daarbij nodigt een parkje bijvoorbeeld uit tot bewegen en ontmoeten. Een groene buurt verhoogt de gezondheid en vermindert de eenzaamheid.
Stenen omgeving speelt ook een rol speelt bij hart- en vaatziekten
Een groot onderzoek van UMC Utrecht en Amsterdam UMC uit 2025 laat zien dat de fysieke omgeving ook een rol speelt bij hart- en vaatziekten. Buurten met veel fastfood, weinig sportplekken en weinig groene routes om te wandelen of fietsen scoren als ongezonder.
Bewoners van zulke buurten hebben bijna 5 procent meer kans op hart- of vaatziekten. Dat lijkt weinig, maar op grote schaal betekent dat duizenden extra patiënten. Dit sluit aan bij de trend die NRC beschrijft: steeds meer sportvelden en beweegruimtes verdwijnen door woningbouw en verstening, waardoor bewegen helaas minder vanzelfsprekend wordt.
Wat kunnen de overheid en uzelf doen tegen de verstening?
De onderzoeken zijn het over één punt eens: meer groen helpt. Bomen en planten koelen de buurt, verminderen wateroverlast, maken de lucht schoner en verlagen stress. Goede afwatering, groene tuinen, parken en veilige wandel- en fietsroutes maken buurten gezonder. Daar is niet alleen een taak weggelegd voor de overheid, maar ook voor de burgers. Want ook kleine maatregelen thuis, zoals minder tegels, meer tuinplanten, regentonnen en eventueel groene daken kunnen een groot verschil maken. Gemeenten moeten dit actief ondersteunen, vooral in kwetsbare wijken. Een groene buurt is geen luxe, maar in feite een basisvoorwaarde voor een goede gezondheid.
(Bron: Natuur & Milieu, UvA, Medisch Contact, UMC Utrecht, UMC Amsterdam, NRC, archief. Foto: Shutterstock)
Wateroverlast door hevige regenval? Dit kunt u er zelf tegen doen