Dit staat er in het Coalitieakkoord 2026-2030 over zorg, sociale zekerheid en wonen
De kabinetsformatie nadert na 3 maanden onderhandelen tussen D66, VVD en CDA zijn voltooiing. Meldpunt Actueel grasduint door het net gepubliceerde Coalitieakkoord 2026-2030 en focust daarbij op 3 kernthema’s: zorg, sociale zekerheid en wonen. Wat betekent het voor ouderen? Omdat het om een minderheidskabinet gaat, zal per thema steun bij andere partijen moeten worden gezocht. We geven per thema ook aan bij wie.
Dit staat er in het Coalitieakkoord over zorg
Het coalitieakkoord bevat forse zorgbezuinigingen van zo’n 10 miljard euro structureel. Dat moet ingaan vanaf 2031. Dit is geen echte krimp, zeggen de betrokken partijen, maar ‘minder meer’. Daarmee bedoelen ze dat de zorgkosten zullen blijven stijgen, alleen minder hard.
Het eigen risico stijgt in 2027 van 385 euro (nu) naar 460 euro en wordt daarna geïndexeerd. De halvering die het demissionaire Kabinet Schoof van plan was gaat daarmee niet door. De invoering zal wel met enige genade gebeuren: vanaf 2028 betalen mensen maximaal 150 euro per behandeling. Dus niemand is de volle mep van 460 euro direct kwijt. Voor chronisch zieken is er 350 miljoen euro beschikbaar. Ook wordt gesneden in het basispakket en de langdurige zorg.
Wat betekent dit voor ouderen?
De nadruk voor ouderen ligt op langer zelfstandig wonen. Zorg verschuift van verpleeghuizen naar de wijk. Er moeten zorgzame buurten komen en ‘één Pakket Thuis’, waarin zorg thuis beter is geregeld. Passende zorg wordt de norm, met aandacht voor kwaliteit van leven, mantelzorg en het tegengaan van eenzaamheid. Dat laatste zal meer terechtkomen bij de burgers zelf en niet de overbelaste huisarts.
Bij de debatten rond de vierdelige documentaireserie De Toekomst Is Grijs in Meldpunt Actueel Debat zijn diverse standpunten over bezuinigingen in de zorg doorgenomen. Zorginnovator Joris Arts, ziekenhuisdirecteur Kjeld Aij en Jennifer de Vaal, directeur van een welzijnsorganisatie waren het om uiteenlopende redenen eens. Laatstgenoemde gaf aan dat méér geld naar jeugdzorg (weggehaald bij zorg) minder gezondheidsproblemen zal opleveren in de toekomst.
Kamersteun
Steun in de Tweede Kamer lijkt voor de 3 kabinetspartijen mogelijk bij JA21 en Volt. In de Eerste Kamer heeft het komende kabinet een tekort van 16 zetels. Steun van BBB of andere partijen is daar nodig. GroenLinks-PvdA is sowieso tegen de voorgenomen verhoging van het eigen risico. Dat kwam al aan het licht in Meldpunt Actueel bij het korte tv-zorgdebat: Hoe blijft de zorg goed? Dat vond plaats rond de Tweede Kamerverkiezingen van 2025.
Dit staat er in het Coalitieakkoord over sociale zekerheid
De coalitie wil bijna 6,5 miljard euro bezuinigen op sociale zekerheid. De WW wordt verkort naar maximaal 1 jaar en wordt langzamer opgebouwd. Voor arbeidsongeschikten in de WIA dalen uitkeringen, vooral na het eerste jaar. De AOW-leeftijd gaat verder omhoog en moet vanaf 2033 sneller meestijgen met de toegenomen levensverwachting.
Wat betekent dit voor ouderen?
De koppeling van de AOW-leeftijd moet het stelsel betaalbaar houden. De rekening mag niet bij toekomstige generaties komen te liggen. Tegelijk komt er wel meer aandacht voor mensen met zware beroepen, die eerder moeten kunnen stoppen. Ouderen met lage inkomens en hoge zorgkosten krijgen ondersteuning via gemeenten. De bedoeling is om zo armoede te voorkomen.
Kamersteun
In de Tweede Kamer is steun mogelijk van rechtse partijen. In de Eerste Kamer is extra steun nodig, waarschijnlijk van BBB of JA21. Linkse partijen en vakbonden (FNV) zijn bijzonder kritisch.
Dit staat er in het Coalitieakkoord over wonen
Woningbouw is topprioriteit voor het nieuwe kabinet en dat geldt eigenlijk Kamerbreed. De coalitie wil sneller bouwen door minder regels, maar ook minder bezwaarprocedures, die veel projecten lamleggen. Bezwaar maken wordt lastiger en beroepsmogelijkheden worden ingeperkt.
Het Rijk krijgt een sterkere regierol. Het ontwikkelt minimaal 30 grote bouwlocaties. Huizen opsplitsen of ‘optoppen’ (verdieping erbovenop zetten) en mantelzorgwoningen op bepaalde locaties neerzetten moet makkelijker worden. Ook permanente bewoning van recreatiewoning moet voortaan tot de mogelijkheden gaan behoren. De hypotheekrenteaftrek blijft ongewijzigd. Dat is een paradepaardje van de VVD, terwijl het CDA dit geleidelijk aan wilde afbouwen. Coalities sluiten is uitruilen op onderwerpen, geven en nemen.
Wat betekent dit voor ouderen?
Er komt extra aandacht voor levensloopbestendige woningen, 1 verdieping, geen trappen, geen drempels enzovoorts. Het nieuwe kabinet stimuleert nieuwe woonvormen voor ouderen, zoals kleinere woningen (tiny houses), clusterwoningen en zogenaamde knarrenhofjes.
Er moeten speciale hypotheekproducten komen, zodat een betere doorstroming op de woningmarkt mogelijk is: ouderen die verhuizen om plaats te maken voor jonge gezinnen. De wil is er vaak wel, maar in praktijk zijn de mogelijkheden er zelden. In de nieuwe plannen moeten ouderen makkelijker kunnen verhuizen, maar wel in hun eigen buurt kunnen blijven wonen.
Kamersteun
Er is brede steun voor sneller bouwen in de Tweede Kamer. Maar in de Eerste Kamer is steun van BBB of JA21 waarschijnlijk wel nodig, vooral bij het inperken van bezwaarrechten.
(Bron: Coalitieakkoord 2026-2030, archief. Foto: ANP)
Veel politieke partijen willen nu op zorg bezuinigen: wat kan wél en wat niet?