Maartje Martisan over zelfbeschikking: ‘Mijn moeder wilde op een gegeven moment dood, ze wilde geen pijn meer hebben’
Moet het in Nederland legaal worden om iemand, die aan het einde van zijn leven is, te helpen bij zelfdoding? Ruim 85 procent van het MAX Opinie Panel is vóór zogeheten ‘zelfbeschikking bij het levenseinde’. Veel ouderen zien op tegen de aftakeling, maar voldoen nog niet aan de euthanasieregels. Zij wijken soms uit naar Zwitserland zoals de moeder van kunstenares Maartje Martisan. Daar is hulp bij zelfdoding niet strafbaar.
Tegen betaling hulp bij zelfdoding in Zwitserland
De discussie bij zelfbeschikking over een legale manier van hulp bij zelfdoding loopt al sinds begin jaren 90, met de ‘Pil van Drion’ als meest bekende voorbeeld. Een pil die er overigens nooit werkelijk is gekomen. Voor organisaties zoals de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE ) of Coöperatie Laatste Wil (CLW) is het streven om een eigen keuze te hebben aan het einde van het leven. Voor hen is de huidige euthanasiewet niet voldoende. In Meldpunt Actueel vertelt Maartje Martisan over haar moeder die in Zwitserland tegen betaling van 10.000 euro hulp bij zelfdoding kreeg in een speciale kliniek.
‘Ze wilde gewoon niet meer’
“Mijn moeder wilde op een gegeven moment dood, dus had eigenlijk weinig contact meer,” zegt Martisan over deze zaak die over zelfbeschikking gaat. “Ze zat 7 dagen in de week thuis. Ze wilde gewoon niet meer. Ze wilde niet meer moe zijn, ze wilde geen pijn meer hebben. En ja, het was gewoon helemaal op eigenlijk. Ze is naar de huisarts gegaan. Die zei voor de eerste 2 jaar is er een wachttijd om dat proces in te gaan. Toen zei ze: ‘Ja, 2 jaar ga ik echt niet wachten. Dat duurt veel te lang voor mij’.”
Serieus nagedacht over zelfbeschikking
Haar moeder blijkt heel serieus te hebben nagedacht over zelfbeschikking. Martisan: “Nou, op een gegeven moment zat ik bij haar in de kamer. En ze zei: ‘Kijk, ik heb alles gekocht’.” Ze laat een grote roze gasfles en een slangetje zien.
“Hiermee wilde ze eigenlijk zichzelf van kant maken en dat wilde ze dus ook met mij erbij doen. Ik dacht: dat gaat voor mij niet goed komen, want dan komt de politie en de rechtszaken. Ik kreeg het Spaans benauwd daarvan.”
‘Nachten wakker gelegen’
“Ik heb echt nachten wakker gelegen. En toen is ze ook verder gaan zoeken en kwam ze op Zwitserland uit. Dit zijn de foto’s (laat ze zien). Dit gaat over het moment in Zwitserland dat zij dood ging. Dus dit is het potje Pentobarbital. Dat heeft de arts toen bij de apotheek geregeld om in het infuus te doen.”
“Dus zij kon zelf het wieltje openmaken. Zo ging de vloeistof in haar lijf en ging ze dood. Die arts is uiteindelijk weggegaan en die heeft ons met zijn tweeën zo alleen gelaten. Ik dacht, ze neemt er nog even de tijd voor, maar nee hoor, ze was er echt klaar voor. Ze draaide aan het wieltje. Ze zei: ‘Ik voel me een beetje draaierig.’ Toen viel ze al weg. Dus het ging eigenlijk best wel snel. Ik voelde ook heel erg dankbaarheid dat het zo kon. En dat we niet met gekke slangen en heliumgassen aan de gang gingen, wat misschien wel zou mislukken. We konden het gewoon met z’n tweeën zo heel vredig doen.”
Wilt u de hele uitzending (terug)kijken? Dat kan hier.
Denkt u aan zelfdoding? Bel dan 113
Bel 24/7 gratis en anoniem of chat op 113.nl
(Foto: MAX)
Zelfbeschikking bij levenseinde zorgt na 35 jaar nog steeds voor tweespalt