De schaduwzijde van zonnebrandcrème: ‘Als we met nuance en respect op elkaar reageren, moet het goedkomen’

Waarom we zonnebrandcrème gebruiken

Zonnebrandcrème: een middel om u te beschermen tegen uv-straling van de zon om huidkanker te voorkomen. Meldpunt Actueel heeft er regelmatig over bericht in het verleden, bijvoorbeeld over welke ingrediënten in zonnebrandcrème zitten en hoe veilig het is. Ook waarschuwen we hier regelmatig voor veelgemaakte fouten bij het smeren van deze crème of wijzen we op vaak vergeten plekken bij het insmeren. Daarbij gaat het altijd over het gevaar voor huidkanker, de meest voorkomende soort kanker in Nederland, volgens het KWF. Jaarlijks krijgen ruim 80.000 mensen die diagnose. Zonverbranding is daarbij één van de oorzaken.

‘Geniet, maar verbrand niet’

In de snikhete zomer van 2026 met verschillende hittegolven waarschuwt het Nationaal Huidfonds opnieuw voor de gevaren van zonverbranding. Met de campagne Geniet, maar verbrand niet wil de organisatie Nederlanders bewuster maken van de risico’s van UV‑straling en het belang van goede bescherming. Huidkanker is in 90 procent van de gevallen te voorkomen, zegt het Huidfonds in zijn officiële berichtgeving. Er is een stevige social mediacampagne aan verbonden.

Discussie rondom zonnebrandcrème

Toch zijn de meningen verdeeld over een ogenschijnlijk onschuldige crème. Niet iedereen is ervan overtuigd dat zonnebrandcrème veilig is voor de huid. Er is dan ook een beweging die aanzet tot bewust geen zonnebrandcrème smeren. Beweegredenen zijn dat het middel hormonen zou aantasten, vitamine D-opname blokkeert of zelfs kankerverwekkend zou zijn. Bovendien is ook het schoonheidsideaal van een door de zon bruine kleur terug van weggeweest. En wie bruin wil worden, zou de fles beter kunnen laten staan. De discussie rondom zonnebrandcrème loopt soms hoog op.

Online haat

Zo kon zelfs een Facebookgroep waarin professionals elkaar om advies vragen uitmonden in het verspreiden van haatberichten. Dermatoloog en wetenschapper Annemie Galimont begint op Facebook een groep, waarin zorgverleners, kappers en schoonheidsspecialisten, in vertrouwen en met toestemming van patiënten en cliënten, advies kunnen inwinnen. Maar wanneer Galimont in de groep deelt dat ze een webinar organiseert over zonnebrandcrème, begint de ellende. Er ontstaat een stroom aan online haat tegen Galimont. De link die zij in de groep heeft gedeeld, belandt op een ander platform. “Deze groep was op basis van vertrouwen ontstaan. Ik voelde me van alle kanten bedrogen.”

“Dom,” zegt ze zelf over het openlijk delen van de link. Haatberichten krijgt ze helaas vaker. Zelfs ‘de hoer van de zonnebrandcrème-industrie’ is een term die ze naar haar hoofd geslingerd krijgt. Dat gaat niet in de koude kleren zitten. Na de bedreigingen die ze ontvangt, besluit ze haar webinar af te zeggen. En toch is dat een uitzondering. Want stoppen? Dat is ze niet van plan. Integendeel.

Kennis blijven delen

Galimont laat zich niet tegenhouden en deelt openlijk wat haar overkomt. En voorzichtiger zijn in het delen van informatie is ze ook niet. Ze peinst er niet over. “Want hoe komen mensen anders aan de juiste informatie? En als niemand zich uitspreekt, wordt ook niet duidelijk dat dit gedrag niet oké is.”

Dermatoloog en huidkanker-expert Daniel Kadouch ervaart zelf, gelukkig, geen online haat maar ziet het wel bij collega’s. “Ik denk dat de manier waarop er gecommuniceerd wordt heel veel impact heeft. Als we met nuance en respect op elkaar reageren, moet het goedkomen. En met kritiek is niets mis. Dat krijg ik ook en daar kan ik van leren. Maar ik vind het wel heel vervelend als iemand negatief wordt bejegend of benaderd.”

Achter kwetsende reacties en opruiende berichten zitten soms mensen die bewust de confrontatie opzoeken. Deze zogenoemde internettrollen plaatsen opzettelijk valse of beledigende reacties onder berichten op sociale media. Hun doel is vaak niet om een discussie te voeren, maar om onrust te veroorzaken, anderen tegen elkaar op te zetten of iemand persoonlijk te raken. Wie met hen in gesprek gaat, merkt al snel dat een inhoudelijke discussie meestal weinig oplevert. Sterker nog: ook mensen die het voor een slachtoffer opnemen, kunnen zelf doelwit worden van online aanvallen.

Misinformatie en fabels

‘Zonnebrandcrème veroorzaakt huidkanker’, ‘1 keer smeren met zonnebrandcrème factor 50 is voldoende voor de dag’ en ‘zonne-training om een bruine kleur te krijgen is goed voor de mens’. Het is een greep uit de fabels die artsen horen. Niet alle onjuiste informatie wordt bewust verspreid. Mensen delen regelmatig een bericht omdat zij denken dat het klopt, terwijl dat niet zo is. Deze misinformatie kan daardoor lang blijven rondgaan. Toch zijn er ook mensen die hier misbruik van maken en bewust verkeerde informatie verspreiden om anderen te misleiden of schade toe te brengen. In dat geval is er sprake van desinformatie.

Online staan honderden video’s over zonnen en zonnebrandcrème, maar die bevatten niet altijd juiste of volledige informatie. Frustrerend, vindt Galimont, zeker wanneer die misinformatie als waarheid wordt aangenomen en medisch advies wordt weggewuifd. “Als mensen in mijn spreekkamer komen en vragen of iets klopt wat ze online hebben gezien, ga ik dat gesprek natuurlijk aan.”

Ook positieve berichten over zonnebrandcrème

Niet alles wat er online over zonnebrandcrème wordt gedeeld is negatief. Steeds meer berichten gaan juist over het belang van regelmatig, of zelfs het hele jaar door, smeren. Dat er ook in de herfst en winter gesmeerd moet worden, klopt alleen niet helemaal volgens Kadouch. “In de winter en herfst is de uv-index in Nederland vaak niet hoger dan 1. Vanaf uv-index 3 geldt het advies om je te beschermen tegen de zon.”

Hij herhaalt het advies uit de campagne van het Huidfonds als een mantra: “Weren, kleren, smeren. En dat betekent: mijd de zon tussen 12.00 en 15.00 uur, draag uv-werende kleding, bedek de huid en smeer wat niet bedekt is regelmatig in met zonnebrandcrème.” Galimont vult aan: “Zonnebrandcrème is niet de oplossing, het is het sluitstuk.”

Een roep om nuance

Kadouch geeft een helder advies, maar is niet stellig. “Ik denk dat mensen behoefte hebben aan nuance in plaats van ‘alles is helemaal goed of alles is helemaal slecht’. Ik vind dat mensen kritisch mogen zijn, bijvoorbeeld over de ingrediënten in zonnebrandcrème. Het klopt dat wat in de schappen ligt, voldoet aan de eisen van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Maar een pak koekjes doet dat ook en is ook niet per se gezond. Dus er zouden inderdaad stoffen in zonnebrandcrème kunnen zitten die niet zo goed voor jou of het milieu zijn. Er zijn ook studies die dat hebben aangetoond over vroeger veelgebruikte uv-filters. De wetenschap en kennis zijn volop in ontwikkeling. Tegelijkertijd zal ik nooit zeggen: je hoeft geen zonnebrandcrème te gebruiken. Ja, de zon is ook goed voor ons en we moeten ervan genieten. Maar wel verstandig en op een veilige manier.”

De wetenschap is het regelmatig niet met elkaar eens

Galimont beaamt dat de wetenschap het regelmatig niet met elkaar eens is en studies elkaar kunnen tegenspreken. “Natuurlijk kunnen bevindingen en de wetenschap veranderen. Die ontwikkelt zich, maar ik doe veel onderzoek. Ik betaal abonnementen voor literatuur en adviseurs om de juiste kennis in te winnen en dit vervolgens zelf gratis te delen.”

Gelukkig krijgt Galimont niet alleen negatieve, maar ook veel positieve reacties. “Ik krijg van patiënten te horen die mij volgen via mijn sociale media-kanalen, of me terugzien in de krant, dat ze trots zijn dat ik hun arts ben. En dat het goed is dat ik dit doe, omdat iemand dit moet doen. Dus het is niet alleen maar negatief. De positieve dingen zijn nog steeds positief genoeg. Ik denk ook wel dat er iets gaat veranderen. Niet vandaag of morgen, maar ooit.”

(Bron: Nationaal Huidfonds, KWF, archief. Foto: Shutterstock)

Huidkanker is in 9 op de 10 gevallen te voorkomen: ‘Geniet, maar verbrand niet’