Nederland loopt achter met invoering van het recht op reparatie: ‘Ik heb bewust voor een telefoon gekozen die makkelijk te repareren is’

Wat houdt het recht op reparatie in?

In 2023 is de Europese richtlijn voor Right to Repair oftewel het recht op reparatie al aangenomen. Het is een onderdeel van de Green Deal, die gaat over de circulaire economie, waarbij we niet meer alles meteen weggooien. De bedoeling is voor hergebruik van materialen te gaan. Repareren van (huishoudelijke) apparaten past ook in dat beeld. Laten we eerst proberen te repareren en dan pas voor die nieuwe smartphone gaan. Het scheelt bergen afval en geld. “De meeste consumenten kunnen complexe apparaten niet zelf repareren, maar zij moeten wel de mogelijkheid houden om gekochte producten zelf te herstellen,” vindt melder André.

Aan het recht op reparatie zijn in 2024 de Ecodesign-regels nog toegevoegd. Die regels verplichten fabrikanten om producten zo te ontwerpen dat ze duurzamer en beter herstelbaar zijn. Ecodesign maakt reparatie technisch mogelijk. Lijmen van onderdelen maakt reparatie lastig. Gebruik van schroefjes juist niet. Het nieuwe recht op reparatie geeft consumenten vervolgens het recht om die reparatie ook daadwerkelijk te krijgen.

De deadline van invoering is voorbij: waar blijft Nederland?

De Europese richtlijn over het recht op reparatie moest uiterlijk 31 juli 2026 door alle lidstaten zijn omgezet in nationale wetgeving. Maar Nederland heeft om de een of andere reden die deadline niet gehaald. Het wetsvoorstel is pas op 9 juli 2026 naar de Tweede Kamer gestuurd. Daardoor is nog onduidelijk wanneer de nieuwe regels in ons land ingaan.

Het afdwingen van dit consumentenrecht, vooralsnog zonder nationale wet, lijkt misschien wat omslachtiger. Dat betekent niet dat consumenten nu geen rechten hebben. Vanaf de Europese startdatum 1 augustus kunnen zij zich gewoon beroepen op de Europese hoofdregel.

Reserveonderdelen en reparatie-informatie

Een belangrijk onderdeel van de regels is dat fabrikanten voor bepaalde productgroepen jarenlang reserveonderdelen beschikbaar moeten houden, soms wel 5 tot 10 jaar nadat het laatste exemplaar van een bepaalde smartphone is verkocht. Ook moeten zij in diverse gevallen reparatiehandleidingen beschikbaar stellen en onafhankelijke reparateurs toegang geven tot originele onderdelen (van bijvoorbeeld Apple of Samsung) tegen redelijke voorwaarden.

Melder Martin is wantrouwig over de service van grote producenten: “Een belangrijke reden waarom bedrijven reparaties thuis of via onafhankelijke partijen ontmoedigen, is dat zij zo meer controle houden over de reparatiemarkt en daar extra inkomsten uit kunnen halen.”

Voor smartphones en tablets gelden in de Europese richtlijn extra eisen. Onderdelen moeten beter verkrijgbaar zijn, reparatie-instructies moeten beschikbaar zijn en producten moeten zo zijn ontworpen dat reparatie eenvoudiger wordt. “Bedrijven als Apple hebben jarenlang hun producten bewust zo ontworpen dat zelfs eenvoudige aanpassingen, zoals het upgraden van geheugen of opslag, nauwelijks mogelijk waren,” voegt Martin aan zijn kritiek toe.

Johan is positiever gestemd: “Ik heb bewust voor een telefoon gekozen die makkelijk te repareren is. Ik laat mijn aankopen zelfs afhangen van zulke reparatiemogelijkheden.”

Garantie

Tijdens de wettelijke garantieperiode blijft de verkoper verantwoordelijk voor een oplossing bij een defect. In de uiteindelijke Europese regeling is geen algemene verplichte verlenging van de garantie met een jaar opgenomen, hoewel dat in het oorspronkelijke voorstel stond van het Europees Parlement. Nieuw is vooral dat fabrikanten na afloop van de garantie voor bepaalde producten een reparatie moeten aanbieden tegen zowel een redelijke prijs als binnen een redelijke termijn.

Voor welke apparaten geldt het recht op reparatie?

De reparatieplicht geldt alleen voor productgroepen waarvoor Europese repareerbaarheidseisen bestaan. Dat zijn onder meer:

• wasmachines en drogers
• vaatwassers
• koelkasten en vriezers
• televisies en monitoren
• smartphones, (gewone) mobiele telefoons en tablets
• servers en opslagapparatuur
• lasapparatuur
• bepaalde elektrische verwarmingsproducten

Ook bepaalde e-bikes en e-steps vallen via Europese batterijregels gedeeltelijk onder de regeling. Voorlopig geldt het recht nog niet voor producten zoals koffiezetapparaten, printers, laptops, airfryers en steelstofzuigers. Voor sommige van deze productgroepen werkt de EU aan aanvullende ecodesign-regels. Veel van die apparaten moeten eerst beter ontworpen worden.

Nationaal Reparateursregister

Brancheorganisatie van installateurs Techniek Nederland ondersteunt het stimuleren van reparatie. Samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft de organisatie in 2025 het Nationaal Reparateursregister opgezet. Dat is een online platform waarop consumenten erkende reparateurs voor consumentenelektronica en witgoed kunnen vinden. Het moet het gemakkelijker maken om een betrouwbaar reparatiebedrijf te vinden en zo reparatie aantrekkelijker maken dan vervanging.

Apparaat defect? Neem deze stappen

Volgens de Consumentenbond kunt u dit doen zodra een van de apparaten in de lijst hierboven stukgaat:

• Is uw product binnen de garantie kapot? Neem contact op met de verkoper.
• Is de garantie voorbij? Neem contact op met de fabrikant om te bekijken of reparatie mogelijk is. Of zoek naar een reparateur in het Nationaal Reparateursregister.
• Laat u niet te snel een nieuw apparaat aansmeren. Repareren is vaak mogelijk.

Bij kleine, eenvoudige reparaties kunt u tegenwoordig ook vaak een zogenaamd Repair Café in uw buurt bezoeken, waar vrijwilligers u kunnen helpen.

Reparatiebonus in Oostenrijk

Oostenrijk gaat nog een stap verder met een zogenaamde reparatiebonus. Consumenten krijgen daar een financiële tegemoetkoming wanneer zij kapotte elektronische apparatuur laten repareren. Die regeling blijkt populair en moet repareren stimuleren doordat de kosten voor consumenten lager worden. Of dit systeem ook in Nederland navolging krijgt, is onbekend

(Bron: EU, RVO, Techniek Nederland, Consumentenbond, archief. Foto: Shutterstock)

Kapotte elektronica of witgoed, maar geen garantie (meer)? Zoek reparateur in speciaal register