Online medicatie bestellen: ‘Een kleine overdosis van het verkeerde middel kan al dodelijk zijn’
Nepmedicatie, nepwebshops of echte medicatie via nepverkopers?
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) ziet een breed spectrum aan aanbieders. “Sommige websites presenteren zich als professionele apotheek, maar blijken in werkelijkheid zogeheten nepapotheken. De websites zien er heel gelikt uit, met mensen in witte jassen,” zegt IGJ woordvoerder Karly Tánczos. “Maar als je goed kijkt, zie je bijvoorbeeld dat adresgegevens ontbreken of dat ze niet zijn geregistreerd als apotheker.”
Wie online medicijnen bestelt, heeft niet alleen te maken met vervalste medicatie of malafide webshops. Volgens Tánczos gaat het om een mix van verschillende situaties. “Via illegale websites worden zowel geregistreerde, als niet-geregistreerde geneesmiddelen verkocht waarvoor wetenschappelijk bewijs ontbreekt.”
Dat betekent volgens Tánczos niet automatisch dat alle online verkochte medicijnen nep zijn. “Het hoeft niet per se nepmedicatie te zijn. Het kan ook wel echte medicatie zijn.” Maar ook dan blijven er grote onzekerheden bestaan over de herkomst en werking ervan.”
Het gevaar van nepmedicatie
Het bestellen van medicijnen zonder recept brengt risico’s met zich mee. “Je weet nooit precies wat je koopt, omdat deze middelen niet zijn gecontroleerd,” zegt Tánczos. “Je weet niet wat erin zit, wat het met je lichaam doet, waar het vandaan komt of onder welke omstandigheden het is opgeslagen.” Ook waarschuwt de IGJ dat mensen niet altijd op de hoogte zijn van de bijwerkingen, zoals het beïnvloeden van de rijvaardigheid of dat het geneesmiddel verslavend kan zijn.
Medicatie die is onderzocht naar aanleiding van verschillende verdachte overlijdens bevat de synthetische stof nitazeen. 3 mensen zijn overleden na het online kopen van zulke pillen. 30 websites zijn er sindsdien gesloten en 3 verdachten gearresteerd.
Nitazeen is een namaakoxycodon. Volgens Coolen zijn nitazenen geen marktproduct, maar is het een bijproduct dat ontstaat bij de productie van pijnstillerachtige stoffen. “Nitazenen zijn levensgevaarlijk. Ze werken vele malen sterker dan pijnstillers zoals oxycodon, zo sterk dat je bij een kleine overdosis al kunt overlijden,” waarschuwt Coolen.
Kwetsbare groepen
Bij de IGJ komen regelmatig meldingen binnen over vervalste medicatie. “We hebben het afgelopen jaar tussen de 200 en 250 meldingen binnengekregen over deze online-apothekers” vertelt Tánczos. Dit is echter nog maar het topje van de ijsberg, want ook de politie, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en bijwerkingencentrum Lareb krijgen hier meldingen over binnen.
Bij deze meldingen wordt geen onderscheid gemaakt in leeftijden, maar Coolen benadrukt wel dat ouderen extra risico lopen op gezondheidsrisico’s. “Ouderen slikken vaak meerdere geneesmiddelen tegelijk voor meerdere medische problemen en het combineren hiervan met niet-voorgeschreven medicatie vormt een groot risico voor de gezondheid.” Daarnaast werken de lever en nieren van ouderen vaak minder goed, waardoor overdosering eerder optreedt dan bij jongeren.
Volgens Zorginstituut Nederland gebruiken ongeveer 1,1 miljoen 65-plussers 5 of meer geneesmiddelen. Voor artsen en apothekers is dit een belangrijk aandachtspunt. Daarom is er de Multidisciplinaire Richtlijn Polyfarmacie bij Ouderen, die zorgverleners ondersteunt bij het veilig voorschrijven en beoordelen van medicijngebruik.
Niet voorgeschreven door arts, maar besteld op eigen initiatief
Ondanks de gevaren en risico’s die komen kijken bij het bestellen van online medicatie zonder voorschrift, schrikt het niet iedereen af. “Vaak onderschatten mensen de risico’s van deze medicatie. Ze maken een eigen inschatting en denken dat ze zelf wel weten wat goed voor hen is,” zegt Tánczos. Volgens haar speelt vaak ook verslaving een grote rol. Het gaat dan vaak om sterke pijnstilling of slaapmedicatie.
Ook afslankmedicatie wordt regelmatig op eigen initiatief besteld, omdat dit niet snel wordt voorgeschreven door artsen. Het aantal meldingen van intoxicaties door afslankmedicatie steeg van 76 in 2024 naar 149 in 2025. In 40 procent van de gevallen werd het middel gebruikt zonder begeleiding van een arts. “Mensen die door hun huisarts worden afgewezen voor een medicijn, leggen zich daar niet altijd bij neer. Ze gaan naar huis en kijken of ze het middel elders, vaak online, kunnen krijgen,” vertelt Coolen. Daarnaast wijst Coolen nog op een andere categorie: zogeheten schaamtemiddelen. “In sommige gevallen gaat het om middelen waarmee mensen niet naar een huisarts willen gaan, zoals bijvoorbeeld erectiemiddelen.”
Waar moet u op letten?
Websites die met verkeerde intenties medicijnen verkopen zien er vaak erg professioneel uit. Het is daardoor soms lastig om echt van nep te onderscheiden. Wilt u toch medicijnen bestellen? Doe dit dan uitsluitend bij erkende online-apotheken. Uw huisarts kunt u verwijzen naar de juiste website en controleer via of de aanbieder zich heeft aangemeld bij de overheid. De aanbieder moet daarnaast een EU-logo op de website hebben. Tot slot kunt u ook uw apotheker controleren. Via Register van gevestigde apothekers kunt u nagaan of uw aanbieder een geregistreerde apotheker is.
Foto: Shutterstock