Ook in een zorginstelling is er nog behoefte aan intimiteit: ‘Het is heel gek dat we met z’n allen hebben bepaald dat seks daar ophoudt’

Weinig aandacht voor intimiteit binnen de zorg: 9 op de 10

Uit ons eigen Max Opinie Panel komt ook sterk naar voren dat dit thema weinig aandacht krijgt binnen de zorg: 9 op de 10 respondenten heeft het thema seksualiteit nog nooit met een zorgverlener besproken. En ook in de ouderenzorg wordt het onderwerp niet vaak aangesneden. 6 op de 10 panelleden geeft aan dat het thema seksuele gezondheid niet betrokken wordt bij de zorg voor henzelf of partner. Iets dat seksuoloog Sara Vegt juist wél doet.

Het belang van intimiteit

Vegt is seksueel consulent bij ouderenzorgorganisatie Pieter van Foreest en medeoprichter van BLOOT, een organisatie die trainingen geeft aan zorgprofessionals over intimiteit en seksualiteit in de ouderenzorg. Hoewel intimiteit bij ouderen nu haar passie is, had Vegt in het begin hetzelfde denkbeeld als de meeste Nederlanders: “Ik had net mijn opleiding tot consulent seksuoloog afgerond, toen ik werd gevraagd om bij Pieter van Foreest te werken. Ik dacht: ‘wat moet ik hiermee in de ouderenzorg? Dat is toch zonde van mijn opleiding?’.”

Inmiddels denkt de seksuoloog daar anders over en is ze één van de weinigen in Nederland die zich actief inzet voor dit thema in de ouderenzorg. Ze maakt in de praktijk mee hoe intimiteit naar de achtergrond verdwijnt zodra iemand in een zorginstelling terechtkomt.

“Nabijheid en intimiteit is het meest belangrijke voor een mens, die behoefte verandert niet als je in een zorgsituatie terechtkomt,” zegt ze. Dat daar weinig aandacht voor is, kan ze vandaag de dag dan ook maar moeilijk begrijpen. “Het is heel gek dat we met z’n allen hebben bepaald dat seks daar ophoudt. We halen partners uit elkaar, maar vragen niet hoe dat voor hen is en hoe we die relatie kunnen helpen.”

Kennisteam Seksualiteit & Intimiteit

En precies voor dat soort situaties wordt Vegt ingezet. Inmiddels heeft zij een Kennisteam Seksualiteit & Intimiteit opgericht, met wie ze onder andere beleid maakt, trainingen geeft en ondersteunt bij consulten. Niet alleen op organisatorisch vlak is ze met dit thema bezig, maar ook in de praktijk. Het team gaat actief het gesprek aan met ouderen en families, op afdelingen staan intimiteitskoffers om het gesprek te openen en als een partner wil blijven slapen, dan is daarvoor het speciale koppelbed.

Koppelbed

Het koppelbed is een logeerbed dat je vast kan zetten aan een eenpersoonszorgbed, zodat er een tweepersoonsbed ontstaat. Zo kan de partner van een cliënt in een zorginstelling blijven slapen. Er zijn zo’n 800 koppelbedden in ons land. Vrijwel alle ziekenhuizen gebruiken ze en ook steeds meer hospices en verpleeghuizen beschikken over deze speciale bedden.

Waarborgen van de privacy van bewoners

Er is nog een lange weg te gaan in de zorg, wat grotendeels veroorzaakt wordt door het taboe dat op seksualiteit rust. Eén van de grootste obstakels waar het kennisteam tegenaan loopt, is volgens Vegt het waarborgen van de privacy van bewoners.

“Familieleden krijgen een code om mee te lezen in het zorgdossier. Daar wordt alles bijgehouden: dat kan dus zijn dat iemand aan het masturberen is, dat iemand opmerkingen maakt naar zorgpersoneel of dat er seksuele handelingen plaatsvinden.” De seksuoloog vindt dat dat soort privézaken niet bij de familieleden terecht moeten komen. “Ik vind dat een heel kwetsbaar stukje voor cliënten.”

Sekszorg

Mede daardoor heeft het kennisteam bij Pieter van Foreest een pilot opgestart voor het vergoeden van sekszorg. “Als iemand geen toegang heeft tot de eigen financiën, moet je met bijvoorbeeld de kinderen gaan bespreken dat je een seksverzorgende wil inzetten. Dan komt er een heleboel los,” aldus Vegt.

Met deze pilot wordt de sekszorg vergoed door de organisatie en is er geen overleg met familie nodig. “Elke ouderenzorginstelling heeft een psycholoog, een arts, een diëtist, een ergotherapeut, een fysiotherapeut…, waarom hebben we dan geen seksverzorgende?”

Sekszorg echt als een stuk zorg gaan zien

Sekszorg is het ondersteunen in de behoefte aan intimiteit, aanraking en seksualiteit bij ouderen, chronisch zieken of mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking. “We willen sekszorg echt als een stuk zorg gaan zien, om het ook te kunnen inzetten bij grensoverschrijdend of onbegrepen gedrag,” legt de seksuoloog uit.

Stel dat een bewoner zich vergrijpt aan andere bewoners of aan zorgpersoneel, kan de inzet van een seksverzorgende dit grensoverschrijdende gedrag voorkomen. Maar ook als iemand gewoon behoefte heeft aan nabijheid en fysiek contact, is een seksverzorgende een optie. Vegt: “Dat je de familie dan niet hoeft te benaderen met dit soort heftige vragen, is heel fijn. Ik vind dat echt een hele mooie pilot.”

Een vergeten groep

Melder Hans is blij met alle aandacht voor dit thema, mailt hij. “Meldpunt Actueel verleent terecht aandacht aan de seksualiteit van ouderen, al of niet in verpleeghuizen. Er is een grote groep ouderen van wie de wensen op dit gebied moeilijk of helemaal niet vervuld kunnen worden. Om hieraan tegemoet te komen zijn er professionele seksverzorgenden, die hiervoor ingeschakeld kunnen worden. Dit kan op indicatie van een zorgverlener of op initiatief van de oudere zelf.”

“In het laatste geval wordt deze zorg op geen enkele wijze vergoed. De tarieven voor de sekszorg zijn zo hoog (rond 180 euro per uur) dat die zorg op dit moment alleen weggelegd is voor financieel draagkrachtige cliënten. Ook anderen, bijvoorbeeld mensen met een beperking, moeten van deze zorg gebruik kunnen maken.”

Foto: MAX

Seksualiteit en intimiteit zijn niet leeftijdgebonden: ‘Het maakt niet uit of je 17 bent of 85’