Stijgende olie- en gasprijzen zorgen opnieuw voor onrust: ‘Ook middeninkomens krijgen probleem om de energierekening te betalen’
De zomer moet nog beginnen, maar de zorgen over de energierekening de komende winter nemen nu al toe. Door internationale spanningen en onrust in het Midden-Oosten stijgen de energieprijzen opnieuw. Daarmee groeit ook de angst voor een nieuwe energiecrisis, zoals in 2022.
Wat zeggen de cijfers over energiearmoede?
Volgens cijfers van CBS en TNO leven inmiddels ruim een half miljoen huishoudens in Nederland in energiearmoede. Waar het probleem eerder vooral werd gekoppeld aan lage inkomens, waarschuwen energiemaatschappijen en belangenorganisaties nu dat ook steeds meer middeninkomens moeite hebben om de energierekening te betalen.
Verwarming uit angst voor hoge kosten al 2 jaar uit
In Meldpunt Actueel (29 mei 2026) is het verhaal te zien van Hanny Heuvelink uit Tilburg. Uit angst voor hoge energiekosten laat zij haar verwarming al 2 jaar uit staan. In het buurtrestaurant waar zij vrijwilligerswerk doet, hoort ze vergelijkbare verhalen van andere bewoners.
Volgens vakbond FNV heeft energiearmoede grote gevolgen voor huishoudens. Mensen zetten de verwarming lager of zelfs helemaal uit om schulden te voorkomen. Dat kan leiden tot vocht en schimmel in huis, maar ook tot gezondheidsproblemen, stress en sociale uitsluiting. De FNV spreekt van energiearmoede wanneer huishoudens meer dan 10 procent van hun inkomen kwijt zijn aan energie om hun woning warm te houden.
Vooral huishoudens met weinig spaargeld lopen vast
Ook energieleverancier Essent ziet dat de problemen verschuiven naar bredere groepen in de samenleving. Uit onderzoek van Berenschot in opdracht van Essent blijkt dat 5 tot 10 procent van de middeninkomens inmiddels meer dan 10 procent van het inkomen kwijt is aan energie.
Resi Becker, CEO van Essent, waarschuwt dat steeds meer huishoudens moeite krijgen om rond te komen. “Ook de middeninkomens krijgen een probleem om de energierekening te betalen.”
Volgens Essent dreigt de situatie verder te verslechteren als er geen maatregelen worden genomen. Vooral huishoudens met weinig spaargeld lopen vast: zij verdienen vaak te veel voor steun, maar hebben onvoldoende financiële ruimte om hun woning te verduurzamen. “De subsidies komen niet terecht bij de mensen die het nodig hebben,” zegt Becker. “Als je eerst zelf moet betalen en dan pas de subsidie kan aanvragen, dan durven veel mensen het niet.”
Waaruit bestaat de energierekening?
Daarbij spelen meerdere factoren een rol. Volgens Essent bestaat inmiddels ongeveer 60 procent van de energierekening uit netbeheerkosten en overheidsheffingen. Ook toekomstige maatregelen kunnen de energiekosten verder verhogen. Zo verdwijnt vanaf 2027 de salderingsregeling voor zonnepanelen. Ook wordt wonen en autorijden op fossiele brandstoffen vanaf 2028 duurder door nieuw Europees klimaatbeleid.
Grote regionale verschillen in hoogte energierekening
De energiekosten verschillen bovendien sterk per regio. Uit onderzoek van Essent blijkt dat huishoudens in provincies als Groningen, Drenthe, Friesland en Limburg gemiddeld een groter deel van hun inkomen kwijt zijn aan energie dan huishoudens in bijvoorbeeld Utrecht of Noord-Holland.
Dat komt onder meer doordat mensen buiten de Randstad vaker in grotere woningen wonen, terwijl inkomens daar gemiddeld lager liggen. Volgens het onderzoek betaalt een gezin in Groningen gemiddeld ruim 100 euro per maand meer aan energie dan een vergelijkbaar huishouden in Utrecht.
“Mensen leven dicht tegen het randje van de afgrond”
Volgens FNV-bestuurslid Hendrik Noten draait het probleem uiteindelijk om bestaanszekerheid. “Hoe kan het dat we zoveel mensen hebben, die ondanks dat we zo’n welvarend land zijn, toch heel dicht tegen het randje van de afgrond leven?”
Ook waarschuwt hij dat veel huishoudens nauwelijks financiële buffers hebben. Volgens Noten zijn er ook mensen met een relatief hoger inkomen die “het aan het eind van de maand net wel of net niet redden.”
Pleidooi voor structureel energiefonds
De FNV is daarom voor een structureel energiefonds. Nu is dat nog tijdelijk. “Wij hebben ook voor een structureel energiefonds gepleit,” zegt Noten. “Dat we niet elke winter opnieuw met elkaar ons moeten buigen over: hoe gaan we dit doen?” Als het vastligt voor vele jaren, geeft dat een hoop duidelijkheid en rust.
Meld uw ervaringen bij Meldpunt
MAX Ombudsman Jeanine Janssen roept kijkers op om hun ervaringen met stijgende energiekosten te delen. “Juist omdat het zo ingewikkeld is, willen we van mensen in de breedste zin van het woord weten waar ze tegenaan lopen.”
Mensen die hun verhaal willen delen of vragen hebben over dit onderwerp kunnen dagelijks tussen 10.00 en 12.00 uur bellen naar 035-677 5511.
(Bron: CBS, TNO, FNV, Essent. Foto: MAX)