Kabinet komt met steunpakket aan energiemaatregelen van bijna 1 miljard voor gevolgen oorlog in Midden-Oosten

Opbouw van het steunpakket

Het voorgenomen steunpakket aan energiemaatregelen is aanzienlijk. 627 miljoen euro is bedoeld voor directe uitgaven, terwijl 340 miljoen moet komen uit belastingmaatregelen. Bij elkaar opgeteld is dat 967 miljoen, kortom bijna 1 miljard euro. Het pakket moet de koopkracht ondersteunen, bedrijven helpen en Nederland minder afhankelijk maken van fossiele energie.

Gerichte overheidssteun voor huishoudens en bedrijven

Het meest in het oog lopende voorbeeld van de energiemaatregelen is de hogere reiskostenvergoeding. Die gaat namelijk met 2 cent omhoog naar 0,25 euro per kilometer. Dit levert volgens het kabinet een voordeel op van ongeveer 0,30 euro per liter benzine voor woon-werkverkeer.

Daarnaast is er eerder al 195 miljoen vrijgemaakt voor het Noodfonds Energie. Vorig jaar was de pot al binnen 1 maand leeg. Het kabinet werkt momenteel aan een permanent noodfonds voor hulp bij hoge stookkosten. Er komt een subsidie voor lagere inkomens om een elektrische auto te kopen bij inruil van een oude auto. Ook is er gedacht aan extra hulp voor energiekosten in Caribisch Nederland.

Voor bedrijven springen de energiemaatregelen over de wegenbelasting eruit. Bestelauto’s gaan een half jaar 50 procent minder betalen. Voor vrachtwagens geldt een vrijstelling vanaf 1 juli.

Extra geld voor verduurzaming

Het kabinet wil ook gaan investeren in energiebesparing. In praktijk ziet dat er zo uit:

• 180 miljoen voor het Nationaal Warmtefonds, waarmee woningeigenaren een lening krijgen om hun woning te verduurzamen.
• 80 miljoen voor energiefixers (dat zijn energiecoaches die vaak gratis bij mensen thuis langskomen).
• 25 miljoen extra aan verduurzamingssubsidies voor verenigingen van eigenaren (VvE’s).
• 25 miljoen voor de visserij, want veel vissers hebben onder de huidige omstandigheden hun anker uitgegooid en zijn niet meer uitgevaren.
• 25 miljoen voor land- en tuinbouw, om het gebruik van energie en kunstmest te verminderen.

Geen lagere benzineprijs aan de pomp

In landen zoals Duitsland is gekozen voor lagere accijnzen op brandstof. Het kabinet heeft bij het steunpakket aan energiemaatregelen besloten dat hier niet te gaan doen. Volgens de regering is zo’n maatregel ‘ongericht’ en te duur. Die kost de schatkist namelijk ongeveer 1 miljard voor 0,10 euro korting per liter. Dat zou ten koste gaan van andere belangrijke zaken. Het kabinet kiest liever voor gerichte steun, zoals de hierboven genoemde reiskostenvergoeding.

Waaruit wordt het steunpakket betaald?

Waar komt het geld voor de energiemaatregelen vandaan? Het kabinet wil de 1 miljard in het steunpakket deels betalen uit belastingmaatregelen. Zo gaat de alcoholaccijns omhoog vanaf 2027. Ook wordt de startersaftrek voor beginnende ondernemers van 2.123 euro afgeschaft. ZZP Nederland heeft meteen al laten weten hier niet blij mee te zijn. Verder komt er een versobering van de investeringsaftrek voor kleine bedrijven. De begroting moet de extra uitgaven opvangen.

Crisisplan olie opgeschaald

Het kabinet activeert ook het Landelijk Crisisplan Olie. Nederland zit nu in fase 1, die onder alertering (waarschuwing) valt. De situatie wordt continu gemonitord. Er is overleg met bedrijven. Achter de schermen bereiden ze allerlei maatregelen voor. Er zijn strategische olievoorraden die later kunnen worden ingezet.

Mocht de situatie verslechteren, dan volgen er zwaardere stappen. Dan kan de overheid bijvoorbeeld oproepen om minder energie te gaan gebruiken. Ingrijpen in de markt behoort ook tot de mogelijkheden. In het uiterste geval gaat de olie op rantsoen. Dan komen we al een beetje in de buurt van de maatregelen tijdens de oliecrisis in de jaren 70. Zover is het echter nog niet.

Kamerdebat over de energiemaatregelen

De plannen worden besproken in de Tweede Kamer op woensdag 22 april. Het kabinet wil nu eerst slechts voorzichtig ingrijpen. Opschaling kan altijd nog als de situatie verder verslechtert. Minister Heleen Herbert van Economische Zaken en Klimaat (op de foto links) zegt tegen het ANP dat het energiepakket niet in beton gegoten is. “Niemand denkt dat het nu klaar is.”

Op de suggestie dat het bedrijfsleven geen voorstander is van de maatregel met betrekking tot de hogere reiskostenvergoeding, reageert ze: “Het verhogen van de onbelaste kilometervergoeding is juist iets wat eerder opgebracht is door bijvoorbeeld MKB-Nederland. We delen de rekening van iets wat ons allemaal samen overkomt.”

Inmiddels heeft GroenLinks-PvdA de messen al geslepen door de plannen als ‘onvoldoende’ te betitelen. “Zo help je gewone mensen de crisis niet door,” zegt hij op Bluesky. Zijn partij komt  met voorstellen “om reizen met trein, bus en auto betaalbaarder te maken.” Bovendien herhaalt hij de wens om “de dikke winsten van oliebedrijven” extra te belasten. Dat geld zou dan bij de gewone mensen die het “echt nodig hebben” terecht moeten komen.

(Bron: Rijksoverheid, ANP, archief. Foto: ANP)

Kabinet wil energiemaatregelen niet overhaasten: ‘Waar wachten we nu op? Er zijn landen die nu al ingrijpen’