Uitslag papieren enquête over digitalisering: ‘Ik was al heel vroeg op internet en kwam goed mee. Nu snap ik er niets meer van’
MAX Magazine heeft in nummer 17 van dit jaar een papieren enquête over digitalisering gepubliceerd. De vragen gaan over uw digitale vaardigheid. Waar staan de deelnemers die de vragenlijst hebben ingevuld? Komen ze mee, of is bijvoorbeeld online bankieren te lastig voor hen? In de weken na de sluitingsdatum (1 mei 2026) ontvangt Meldpunt Actueel 472 brieven met de antwoorden op deze vragen. Eén antwoord kunnen we vast verklappen: bijna twee derde (63,5 procent) van de respondenten vindt zichzelf niet digitaal vaardig.
Verregaande digitalisering
In diverse uitzendingen van Meldpunt Actueel in het verleden is de verregaande digitalisering aangekaart. In mei 2026 constateert Meldpunt Actueel nog dat een groot deel van de zorgwebsites niet voldoet aan de Europese Toegankelijkheidswet (European Accessibility Act). Het is een ‘stokpaardje’ van presentator Elles de Bruin, die er regelmatig een column over schrijft. Miljoenen Nederlanders ondervinden hierdoor problemen en hebben geen toegang tot zorg die ze nodig hebben.
Zijn we digitaal doorgeslagen? Kan iedereen wel meekomen? De beste manier om dat te vragen, is in de omgeving van de ‘wereld 1.0’, op het altijd geduldige papier van het MAX Magazine. 472 respondenten hebben hier op gereageerd en een brief op de post gedaan. We hebben ze allemaal gelezen en zullen er later uitgebreid op terugkomen. Maar nu krijgt u alvast de eerste uitslagen en conclusies na uw inzendingen, waarvoor veel dank. We beginnen met het herhalen van de vragenlijst uit de gids hieronder, gewoon om het geheugen even op te frissen.
(Tekst gaat verder onder deze afbeelding)
De belangrijkste conclusies van de enquête
De jongste respondent is 45 jaar oud, de oudste 96. De gemiddelde leeftijd van de respondenten is 78 jaar. Het overgrote deel van de respondenten is met pensioen.
De belangrijkste conclusies zijn:
- Bijna twee derde (63,5 procent) van de respondenten vindt zichzelf niet digitaal vaardig.
- 1 op de 3 (34 procent) van de respondenten heeft het gevoel dat zijn/haar digitale vaardigheden door de jaren heen minder zijn geworden.
- Bijna twee derde (65,5 procent) heeft geen fysieke en/of cognitieve belemmeringen, die de digitale vaardigheden beïnvloeden.
- Meer dan de helft (52 procent) van de respondenten heeft vaak of zelfs altijd moeite met het digitaal regelen van belangrijke zaken.
- Ondanks de moeite, regelt meer dan de helft (52 procent) van de respondenten zijn/haar zaken zelfstandig online. 1 op de 3 heeft het nooit zelfstandig gedaan.
Persoonlijk contact heeft de voorkeur
Op deze plek is het misschien ook wel aardig te laten zien wat u er verder van vindt. De open vragen hebben daar alle ruimte toe gegeven. Een kleine greep uit uw meer persoonlijke bevindingen.
Veel respondenten vinden persoonlijk contact belangrijk. “Vreselijk dat alles digitaal is. Heb geen internet bankieren, geen vertrouwen in!” schrijft Mirna. Een ander betreurt “de zeer afstandelijke behandelingen. Het leven wordt er kil door en er is geen betrokkenheid naar de klant/cliënt toe.” Men vindt het jammer dat bedrijven steeds meer telefonisch onbereikbaar zijn. Ton wijst op een ander ongemak: “Chatbots reageren te zwart wit. Laatst had ik ook zo iets. Dan past mijn vraag niet bij de antwoorden, die de chatbot heeft.” Meer respondenten zeggen bots erg vervelend te vinden.
‘Het liefst heb ik alles op papier’
Bij een enquête op papier is de volgende opmerking van een deelnemer te verwachten: “Het liefst heb ik alles op papier. Als je belt, zegt een computerrobot: u kunt kijken op de website. Dan moet je alsnog online kijken en ik bel juist omdat dit teveel inspanning kost en te lastig is.” Ook Mady zweert bij de telefoon: “Ik hoop dat de mogelijkheid van telefonisch zaken regelen blijft bestaan naast het online gebeuren. Het intermenselijk contact is o zo belangrijk.” Helaas zijn de wachtrijen bij bellen vaak (te) lang.
Digitalisering is onpersoonlijk en lastig
Misschien wel de meest opgeschreven zin is dat mensen het onpersoonlijk en lastig vinden. Er zitten ook wanhoopskreten bij in de orde van: “Ik was al heel vroeg op internet en kwam goed mee. Nu snap ik er niets meer van!” En: “Sinds AI rijst het boven mijn pet.” Weer een ander verzucht: “We worden door overheid, banken, etc. gedwongen.”
Hulp bij digitale zaken
Natuurlijk vragen veel mensen om hulp. “Ik probeer het af en toe, als de kinderen er zijn en me kunnen helpen. Als ik het niet dagelijks gebruik, blijft het niet hangen.” Omgaan met de computer gaat sommigen nog goed af. Maar de smartphone is lastig in het gebruik, vanwege het kleine scherm.
Ook Joke vraagt en krijgt steun van haar zoon: “Onlangs kon ik subsidie aanvragen voor dakisolatie. Ik moest als bewijs van betaling bankafschriften opsturen, online. Het geheel was nogal ingewikkeld en ik kwam er niet uit. Gelukkig heb ik een zoon die het allemaal keurig geregeld heeft.” Toch zijn er ook veel mensen die juist deze afhankelijkheid als storend ervaren: “Het is heel vervelend om digitaal afhankelijk te zijn van anderen, terwijl ik verder alles kan en dit liever zelfstandig afhandel.”
Buitengesloten: ‘Ouderendiscriminatie speelt hier’
Het is niet alleen dat het ingewikkeld is, veel ouderen voelen zich ook buitengesloten. Ankie zegt: “Ouderendiscriminatie speelt hier, fijn dat jullie hier aandacht aan schenken.” De maatschappij is snel veranderd in negatieve zin, vinden velen. “Alles moet snel, vlug en efficiënt,” meldt een anonieme deelnemer. “Alles digitaal aanleveren en als dat niet gaat, hoor je er niet meer bij. Het eerste wat men vraagt: stuur even een mail. Iedereen leeft in zijn eigen wereld. Even bij de buren een kopje koffie doen, iets voor mekaar doen, het is voorbij.”
‘Al dat afschaffen is één generatie te vroeg’
Er zijn erbij die stellen dat de digitalisering hun leven verziekt: “Ik doe (bijna) niets meer met de pc. Kijk weinig of geen mails. Alle rekeningen die niet automatisch gaan, betaal ik per acceptgiro (per telebankieren gaat veel te snel). Als het fout loopt, dan is dat zo. Waarom blijft niet alles per post kunnen? Al dat afschaffen is één generatie te vroeg. Altijd de vraag: kunnen je kinderen dat niet voor je doen? Mijn zoon is overleden. Dat zeg ik dan ook. ‘O, sorry.’ Rood hoofd. Daar heb ik niks aan.”
Grote schaduwzijde van digitalisering: online oplichting
Tenslotte is er ook nog de groep respondenten die waarschuwt voor online oplichting. “De menselijke maat is zoek door deze digitale wereld, er zijn amper nog banken, overheidsinstellingen, etc. die zónder een pc-afspraak bereikbaar zijn. Telefoonnummers zijn moeilijk te vinden. Ik vind de digitale wereld gevaarlijk, moeilijk, met al die wereldwijde oplichters…”
Hacking is een gevaar dat sommigen koste wat kost uit de weg willen gaan. “Betalingsverkeer doe ik schriftelijk. Ik wil niet gehackt worden. Ik eis schriftelijk berichtgeving. Ken professoren die digitaal vaardig zijn, maar betalingen schriftelijk doen.” Er zijn veel gelijkgestemden, waaronder Clara: “Het is wel erg opletten, niet zomaar overal op klikken. Ik let wel altijd goed op.”
(Bron: MAX Magazine, archief. Foto: Shutterstock)