Nederlanders willen hogere tarieven erfbelasting: ‘Hoe groter de erfenis, hoe zwaarder het tarief’
De erfbelasting blijft een gevoelig onderwerp. Maar Nederlanders zijn er minder negatief over dan vaak wordt gedacht. Uit nieuw CPB-onderzoek blijkt dat slechts een kleine minderheid voor afschaffing is, terwijl meer dan de helft juist hogere belastingen op erfenissen wenselijk vindt. Onze melders verschillen onderling sterk van mening.
12 procent wil afschaffing van de erfbelasting
Het CPB-onderzoek Erfbelasting in beeld: feiten, percepties en voorkeuren van Nederlanders levert een interessante discussie op voor een familiediner op een regenachtige dag. Slechts 12 procent kiest voor een tarief van 0 procent, wat feitelijk neerkomt op afschaffing van de belasting. Tegelijkertijd vindt meer dan de helft van de Nederlanders dat erfenissen zwaarder belast mogen worden dan nu het geval is.
Verhoging is voor de schatkist niet per se nodig
Voor het vullen van de schatkist is zo’n verhoging niet per se nodig, schrijven de onderzoekers van het CPB. De opbrengst van de erfbelasting steeg tussen 2013 en 2022 met bijna 1 miljard naar 2,4 miljard, vooral door stijgende huizenprijzen en de vergrijzing. Het CPB verwacht dat nalatenschappen de komende decennia verder zullen toenemen.
Progressieve erfbelasting
Het onderzoek kijkt niet alleen naar de feitelijke erfbelasting, maar ook naar de opvattingen van Nederlanders over dit tere onderwerp. Het opvallendste resultaat is dat er een breed draagvlak is voor een progressieve erfbelasting. Mensen vinden dat grote erfenissen zwaarder mogen worden belast dan kleine. Hoe groter, hoe zwaarder.
Gemiddelde gewenste tarieven erfbelasting
De gemiddelde gewenste tarieven van de deelnemers aan het onderzoek liggen hoger dan de werkelijke. De huidige tarieven voor kinderen en partners bedragen 10 procent tot 158.669 euro en 20 procent over bedragen daarboven. Uit de peiling blijkt dat Nederlanders gemiddeld ongeveer 10 procent belasting wenselijk vinden over 10.000 euro, bijna 20 procent over 100.000 euro en circa 30 procent over 1 miljoen.
Ideeën over ongelijkheid en economisch succes
Het onderzoek laat zien dat standpunten over erfbelasting vooral samenhangen met ideeën over ongelijkheid en economisch succes. Mensen die vermogens- en inkomensongelijkheid als een belangrijk maatschappelijk probleem zien, zijn vaker voorstander van hogere erfbelasting.
Ook de vraag hoe mensen naar succes kijken, speelt een grote rol. Wie denkt dat economisch succes vooral het gevolg is van geluk en omstandigheden, steunt vaker een hogere erfbelasting. Mensen die succes vooral toeschrijven aan eigen inzet en hard werken, willen juist lagere tarieven. Die willen zo min mogelijk betalen.
Opvallend is dat economische argumenten, zoals de gedachte dat hogere belastingen werken, sparen of investeren ontmoedigen, nauwelijks invloed hebben op de opvattingen over erfbelasting. Volgens het CPB wegen morele en politieke overtuigingen veel zwaarder.
Dit vinden onze melders
Melder Kees vindt dat de erfbelasting best een stuk hoger mag worden: “Vooral op grote vermogens. Tegelijkertijd zou belasting op arbeid juist lager mogen. Mensen die werken leveren namelijk jarenlange inspanningen.” Hij vindt dat nabestaanden niets hebben hoeven doen voor al dat geld dat ze erven vergeleken met werkenden.
Meneer Kaptein is een andere mening toegedaan: “Mijn ouders hebben hun huis inmiddels afbetaald. Dat is goed onderhouden. Verder is daar al jaren aan belast loon voor de aflossing, arbeid en materiaal ingegaan. Als zij komen te overlijden, gaat de opbrengst uit de verkoop van dit huis naar de kinderen en kleinkinderen. En dan zou de erfbelasting die daar vanaf gaat weer omhoog moeten gaan? Wat een onzin. Moet alles wat een leven heeft opgebouwd uit arbeid weer naar de belastingen gaan? Echt niet!”
Melder E. van Laak zegt cynisch te worden bij het horen van een verhoging van de erfbelasting: “Dit raakt altijd weer de middenklasse. De rijken dragen tijdens hun leven kapitaal over naar hun erfgenamen. Zo kunnen ze de erfbelasting vermijden. Dat gaat bijvoorbeeld door aandelen in een b.v. over te dragen. Dit kan vaak fiscaal gunstig.”
Miljarden business
Het CPB schetst ook de feitelijke situatie. Jaarlijks laten Nederlanders 25 tot 30 miljard euro na. Over de nalatenschappen waarover erfgenamen aangifte doen, bedraagt de gemiddelde effectieve belastingdruk ongeveer 11 procent. Omgerekend naar al het nagelaten vermogen ligt die rond 8,5 procent. Bij ongeveer 35 procent van de overledenen wordt aangifte gedaan. Die nalatenschappen vertegenwoordigen naar schatting 75 procent van het totale nagelaten vermogen in ons land.
(Bron: CPB, archief. Foto: ANP)