Tussenvonnis van Hof over rechtmatigheid van massale kentekenherkenning: ‘Wie langs een ANPR-camera rijdt, belandt een maand lang in politiedatabank’
Welke kwestie speelt er precies over massale kentekenherkenning?
Privacy First is een onafhankelijke stichting met als doel het behoud en de bevordering van het recht op privacy. Op de website van deze organisatie staat een heldere uitleg van de juridische kwestie over kentekenherkenning:
‘Onder de wet inzake Automatische Nummerplaat Herkenning (Automatic Number Plate Recognition, ANPR) belanden de reisbewegingen van miljoenen automobilisten continu 4 weken in een centrale politiedatabank, ongeacht of men ergens van verdacht wordt. Dit is een massale privacyschending. Privacy First voert een rechtszaak om deze wet buiten werking te stellen.’
Deze controversiële wet is ingevoerd in 2019 (art. 126 jj wetboek van strafvordering). Na een kort geding in 2021, volgt er een bodemprocedure tegen de Staat in 2023. Inmiddels is Privacy First in hoger beroep bij het Hof in Den Haag gekomen. Het Hof heeft op 29 september een tussenvonnis uitgesproken. Het heeft ANPR nog niet direct onrechtmatig verklaard. Maar de Staat moet op last van de rechter aantonen dat dit systeem noodzakelijk is. Ook zijn 2 privacywaarborgen niet goed geregeld. Privacy First noemt het een ‘baanbrekend tussenvonnis’.
In politiedatabank door kentekenherkenning, maar 99,99 procent is niet crimineel
Privacy First directeur Vincent Böhre vat de hele gang van zaken nog eens samen ‘in hapklare brokken’ zoals hij dat noemt. “Iedereen die in Nederland langs een ANPR-camera rijdt, inmiddels bijna 1.200 stuks, belandt gewoon een maand lang in de centrale politiedatabank. Die kan voor allerlei dingen worden gebruikt, met name voor opsporing en vervolging,” zegt hij wijzend op de scheve verhoudingen. 99,99 procent van de mensen die langsrijden is namelijk niet verdacht van een misdrijf. “Maar juist die locatiegegevens zijn van nature heel privacygevoelig,” weet Böhre. “Zo is het voor inbrekers de ideale informatie om ongestoord hun gang te kunnen gaan.”
2 grote privacy-gerelateerde gebreken in de ANPR-wet
Het Hof spreekt zich in het tussenvonnis nog niet uit over de rechtmatigheid van deze werkwijze. De bewijslast ligt bij de Staat. Die moet onderbouwen welke concrete bijdrage de opgeslagen gegevens leveren aan de opsporing van strafbare feiten en waarom daarbij een bewaartermijn van 4 weken noodzakelijk is. Het Hof concludeert nu al dat er 2 grote privacy-gerelateerde gebreken zijn in de huidige ANPR-regeling:
- Er mist onafhankelijk toezicht op de plaatsing van camera’s.
- En de toegang tot opgeslagen ANPR-gegevens zou vooraf door een rechter of andere onafhankelijke instantie moeten worden getoetst.
“Er is geen onafhankelijke toetsing vooraf op het gebruik van die data. Het Hof vindt het OM niet onafhankelijk genoeg,” analyseert Böhre. “Het Hof heeft nu eigenlijk gezegd dat de rechter er voortaan aan te pas zou moeten komen óf een nieuw onafhankelijk orgaan.” Volgens Böhre is er ook geen toezicht door de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). “Die doet bijna niks op dit dossier.”
Van 1-0 achter naar 2-1 voor
Het juridisch slagveld overziend, constateert Böhre dat Privacy First als klager in deze procedure “van 1-0 achter op een 2-1 voorsprong is gekomen” door dit tussenvonnis. De Staat is aan zet. Vanuit de politiek is het tot op heden opvallend stil gebleven, volgens hem. “En dat terwijl deze uitspraak in allerlei andere gevallen waar het om massale opslag van gegevens gaat zou kunnen doorwerken.”
Foto: ANP
Slimme camera’s in Nederlandse steden alert op verdacht gedrag: maar hoe zit het met uw privacy?