Waarschuwingen over groeiend brandrisico door verduurzaming: ‘Meterkast is geen hobbyproject’
Met de stijgende energieprijzen gaan consumenten kijken naar duurzame energie. Dat vraagt wel om de nodige verzwaringen van uw meterkast thuis. Als er zoveel extra stroom doorheen gaat, neemt de kans op brand toe. In 2024 waarschuwt het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) hier al voor. Nu doet Techniek Nederland dat.
Brand in de meterkast door laden van 2 elektrische auto’s
In 2024 wordt het Brabantse Vlijmen opgeschrikt door een brand in een meterkast, als de elektrische installatie het tegelijkertijd laden van 2 elektrische auto’s niet aankan. Er ontstaat zoveel hitte door die overbelasting dat een brand onvermijdelijk is. De brandweer komt maar net op tijd en weet erger te voorkomen.
Verhoogd risico op brand in de meterkast
Het risico op brand in de meterkast neemt sterk toe. Dat komt doordat woningen steeds meer zware elektrische apparaten krijgen, zoals zonnepanelen, laadpalen voor elektrische auto’s, warmtepompen en thuisbatterijen. Zowel Techniek Nederland (brancheorganisatie van installateurs) als het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) waarschuwen daarvoor. Volgens energieadviseur Krado zijn er in 2024 176 incidenten met meterkasten gemeld, tegenover 106 in 2021.
‘Alle stroom in de woning loopt door de meterkast’
Sjoerd van Gelder, expert elektrotechniek bij Techniek Nederland, beschouwt de meterkast als ‘het hart’ van de woninginstallatie. Hij komt met een stevige veiligheidswaarschuwing: “Alle stroom in de woning loopt door de meterkast. Brandveiligheid begint daarom bij een goed aangelegde en goed onderhouden groepenkast. De elektrische installatie in je woning is geen hobbyproject en ook niet iets dat je aan een handige buurman overlaat.”
Ouderwetse meterkast is niet berekend op zoveel extra stroom
Het probleem zit volgens beide organisaties niet zozeer in de apparatuur zelf, maar in de manier waarop die wordt aangesloten op bestaande installaties. Traditionele groepenkasten zijn vaak ontworpen voor gewone huishoudelijke apparaten. Door de energietransitie komen daar grote stroomverbruikers en stroomopwekkers bij. De ouderwetse meterkast is domweg niet berekend op zoveel extra stroom door laadpalen, warmtepompen, zonnepanelen en thuisaccu’s.
Te dunne of verkeerd aangelegde bekabeling, onjuiste zekeringen, slechte aansluitingen en onvoldoende ventilatie in de meterkast kunnen leiden tot oververhitting. Dat kan kortsluiting veroorzaken en uiteindelijk brand. De situatie is vergelijkbaar met brand die optreedt door het laden van een fietsaccu in huis. Er zijn om die reden al heel wat huizen in de as gelegd.
Vooral in bestaande woningen is het brandrisico hoog
Het NIPV concludeert eind 2024 al dat vooral in bestaande woningen regelmatig tekortkomingen worden aangetroffen die het brandrisico vergroten. Denk aan een verkeerde faseverdeling. Dat is het gelijkmatig verdelen van de stroom (elektrische belasting) over de 3 verschillende stroomdraden (fasen L1, L2 en L3) in een 3-fasenaansluiting. Correcte faseverdeling zorgt voor een stabiel stroomnet en voorkomt dat 1 enkele stroomdraad overbelast raakt.
Het bovengenoemde incident van de brand in de meterkast in Vlijmen laat zien hoe een laadpaal, die langdurig veel vermogen vraagt, extra eisen stelt aan de groepenkast en de bekabeling.
Onveilige situaties door ondeskundig werk
Volgens expert Van Gelder ontstaan veel onveilige situaties door ondeskundig werk. Installateurs komen onder meer meerdere draden tegen onder één aansluiting of te dunne kabels bij laadpalen en slecht geventileerde meterkasten. Daarom pleiten zowel Techniek Nederland als het NIPV voor het inschakelen van erkende installateurs, die het complete systeem beoordelen.
Zo herkent u een onveilige meterkast
Techniek Nederland noemt de volgende signalen waaraan u een onveilige meterkast kunt herkennen:
- Voelt warm aan
- Brandlucht
- Verkleurde of gesmolten onderdelen
- Groepen of zekeringen vallen uit
- Knetterende of zoemende geluiden of vonken
5 tips van Techniek Nederland
Onze melders vragen regelmatig wat ze precies moeten doen als ze een laadpaal willen installeren bij hun huis of zonnepanelen op hun dak. Gebruik in elke geval de 5 vuistregels van Techniek Nederland:
- Haal er een erkend installateur bij, ga niet zelf ‘klussen’
- Laat bij elke uitbreiding controleren of de totale installatie nog geschikt is
- Zorg dat 1 installateur het totaaloverzicht bewaakt (dus niet verschillende)
- Houd de meterkast vrij en goed toegankelijk (maak er geen ‘rommelhok’ van)
- Neem warmte, brandlucht of verkleuring direct serieus en laat de installatie controleren.
Voorkom brand in uw fietsaccu door een val of onveilig laden: gebruik deze veilige tips
(Bron: Techniek Nederland, Nederlands Instituut Publieke Veiligheid, Brabants Dagblad, De Telegraaf, archief. Foto: Shutterstock)