Jonge mantelzorgers doen hun taak niet zonder risico: ‘Ik wil tot het laatst voor opa en oma zorgen’

Jonge mantelzorger in de achtertuin van opa en oma

De Week van de Jonge Mantelzorger (1-7 juni) is alweer voorbij, maar Meldpunt Actueel gaat nog even door op dit belangrijke thema. Je kunt niet genoeg campagne voeren voor de herkenning, erkenning en bewustwording van jonge mantelzorgers. Veel jonge mantelzorgers beseffen niet dat hun situatie bijzonder is, en dat geldt ook voor de mensen om hen heen. Na onze uitzending (5 juni 2026) die aandacht vraagt voor dit probleem en het verhaal van Finn (16), is het nu de beurt aan Beau (21). Ook zij komt in zo’n bijzondere situatie terecht.

Doordat het ouderlijk huis te koop staat, moet ze op zoek naar iets anders. Maar een betaalbare woning vinden blijkt haast onmogelijk, zeker als alleenstaande starter. Haar opa en oma bieden een oplossing: een plek in hun tuin. Maar die oplossing komt met een impliciete verwachting. Een verzorgingstehuis is voor hen geen optie, en zorg van vreemden evenmin. De 2 willen koste wat kost in hun eigen huis blijven wonen. “Ze willen niet dat er iemand die ze niet kennen hen komt wassen, en dan volgende week weer iemand anders,” zegt ze. Dus in ruil voor een woonplek wordt Beau nu premantelzorger. Zodra haar grootouders zorgbehoevend raken, neemt Beau deze taak op zich.

Half miljoen jonge mantelzorgers

“Jonge mantelzorgers vormen een veel grotere groep dan vaak wordt gedacht,” vertelt Esther Hendriks, bestuurder van MantelzorgNL. De organisatie ziet dat kleinkinderen die bij hun grootouders intrekken steeds vaker voorkomen, al hangt dat sterk af van familiebanden, omstandigheden en wederkerigheid.

Volgens MantelzorgNL groeit 1 op de 4 kinderen op in een gezin met een zorgsituatie, en zijn er ongeveer een half miljoen jonge mantelzorgers tussen de 16 en 24 jaar. Daarbij gaat het niet alleen om jongeren die daadwerkelijk zorgtaken uitvoeren, maar ook om jongeren die zich structureel zorgen maken om iemand in hun omgeving. Het is een groep die vaak onzichtbaar blijft.

‘Ze moeten veel te snel volwassen worden’

Toch kan het verlenen van mantelzorg problemen met zich meebrengen, vooral wanneer je jonger bent. Mantelzorg is volgens stichting Jonge Mantelzorger Pro (JMZ Pro) veel breder dan alleen maar zorgen. Jonge mantelzorg staat volgens hen voor zorgen dragen, zorgen maken en zorg missen. “Ze moeten veel te snel volwassen worden,” zegt Rieky Seine, coördinator van JMZ Pro. “Jonge mensen die intensief moeten zorgen, ervaren veel meer stress en een lagere kwaliteit van leven.”

Het verlenen van mantelzorg heeft een aantoonbare impact op ontwikkeling, schoolprestaties en mentale gezondheid. Jongeren lopen risico op stress, overbelasting, studie uitval en relationele problemen. Dat komt ook omdat zij zichzelf vaak niet herkennen als mantelzorger. “Kinderen en jongeren komen zorgen voor zichzelf te kort. Ze proberen langdurig alle ballen in de lucht te houden en gaan soms over hun grenzen heen, zonder dat zijzelf of hun omgeving dat in de gaten hebben. Dan lopen zij op een gegeven moment vast.”

(Geen) echte keuzevrijheid

Veel jongeren ervaren weinig keuzevrijheid. Woningnood, familieomstandigheden en loyaliteit lopen in elkaar over. MantelzorgNL spreekt zelfs van “morele druk.” Jongeren willen helpen, maar hebben vaak geen alternatief. Bestuurder Hendriks vertelt over een vergelijkbare casus waarin “de desbetreffende jongere niet het gevoel heeft dat hij nee kan zeggen.”

Ook bij Beau speelt dat spanningsveld. “Ergens word je er wel naartoe geduwd. Ik kan nergens anders naartoe en zij willen nergens anders heen.” Toch ziet ze haar keuze vooral als vanzelfsprekend. “Niemand dwingt me, het zijn mijn eigen principes. Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik dat terug moet doen.”

Haar omgeving begrijpt die overtuiging niet altijd. “Heel vaak hoor ik: ‘Je gaat toch niet je eigen leven op stop zetten?’ Ik heb totaal niet het idee dat mensen in mijn omgeving mij snappen. Je wereld staat niet stil als je voor iemand zorgt. En ik wil echt tot het laatste voor opa en oma blijven zorgen.”

Gemeentelijk beleid verschilt overal

Gemeentelijk beleid rond mantelzorgwoningen en ondersteuning verschilt sterk per gemeente. Sommige gemeenten zijn coulant, andere gemeenten geven zelden een vergunning. Gemeenten krijgen onder de nieuwe Omgevingswet bovendien meer ruimte om eigen regels te stellen, waardoor de verschillen alleen maar groter zijn geworden.

Waar de ene gemeente over mantelzorgunits actief meedenkt, hanteert een andere juist strikte voorwaarden of lange wachttijden. Dat komt doordat het landelijke beleid grotendeels is overgegaan in het nieuwe omgevingsplan van gemeenten, die zelf mogen bepalen hoe ruim ze mantelzorgwoningen toestaan. “Wij hebben gekozen voor een stacaravan omdat een mantelzorgunit een vergunning nodig had,” legt Beau uit. “Gelukkig kregen we na een paar weken groen licht.”

Ook hoeveel financiële of praktische hulp er aangeboden wordt, is afhankelijk van de gemeente. “Sommige gemeentes zeggen: ‘Wij zien dat er nog kinderen zijn, dus zij zijn eerst aan de beurt om voor u te zorgen’,” zegt bestuurder Hendriks van MantelzorgNL. “Elke gemeente mag zijn eigen beleid maken. Dan kan het zijn dat je een hele strenge gemeente aantreft of juist een die wél steun biedt.” Bij Beau is inmiddels alles rond en verhuist ze bijna naar haar nieuwe woning.

Mantelzorglijn

Mantelzorgers die op zoek zijn naar hulp of alleen voor een praatje, kunnen contact opnemen met de Mantelzorglijn.

Bel: 030 – 760 60 55
WhatsApp: 06 27 23 68 54
Mail: mantelzorglijn@mantelzorg.nl

Bereikbaar: maandag t/m donderdag van 9-17 uur (Whatsapp tot 16 uur) en op vrijdag van 9-13 uur.

Door: Orly Metten

(Bron: MantelzorgNL, JMZ Pro, SCP, archief. Foto: Shutterstock)

Jonge mantelzorger Fynn (16) zorgt voor zijn ongeneeslijk zieke vader: ‘Je bent er altijd mee bezig’