SP dient wetsvoorstel in voor collectief wonen in wooncoöperaties: ‘De wet erkent deze vorm van wonen waarbij je zelf bouwt nog niet’
Meldpunt Actueel duikt regelmatig in de kwestie van de woningnood. Intussen bedenken burgers zelf ook oplossingen om de woningmarkt vlot te trekken. Een daarvan is zelf bouwen vanuit een wooncoöperatie met gelijkgestemden en dan daarvan huren. Best practices zijn er al. De SP heeft het nu in een wetsvoorstel gegoten.
Wetsvoorstel voor wooncoöperaties
Woensdag 10 juni 2026 komt de initiatiefwet aan de orde in de Tweede Kamer. Het gaat om een wetsvoorstel om wooncoöperaties te bevorderen. Initiatiefnemer is Sandra Beckerman van de SP, in de rug gesteund door Cooplink, de vereniging van alle wooncoöperaties in Nederland. Wat zij willen is de huidige woningwet hiervoor aan te passen.
Wat zijn wooncoöperaties?
Volkshuisvesting Nederland formuleert het zo: wooncoöperaties zijn initiatieven die geïnteresseerd zijn in collectief wonen, met eigen zeggenschap over hun directe woonomgeving. Meestal zijn deze coöperaties vormgegeven in een vereniging. De term, en definitie, staat sinds 2015 in de Woningwet.
Cooplink zegt het wat specifieker: “Een wooncoöperatie is een groep mensen die zich verenigt om samen woningen te realiseren of te beheren. De leden huren van de coöperatie: tegen kostprijs. Ze houden het wonen graag duurzaam betaalbaar. Ze nemen besluiten gezamenlijk en delen voorzieningen zoals tuin, wasruimten, logeerkamers. De term wooncoöperatie zegt overigens niets over de rechtsvorm, meestal is het een vereniging.”
De Wet Bevordering Wooncoöperaties telt 2 vormen: de vastgoedcoöperatie (eigendom bij het collectief) en de beheercoöperatie (eigendom bij een derde, veelal de woningcorporatie).
Financiering van projecten
Bij de wooncoöperaties brengen de toekomstige bewoners zélf het geld in. Vaak zijn dat ouderen, vijftigers of zestigers (maar dat hoeft niet). Het geld om te investeren komt dan bijvoorbeeld uit de opbrengst van de verkoop van hun te groot geworden eengezinswoning. Ze zorgen gezamenlijk zelf voor de bouw en als het af is huren ze als het ware van zichzelf. Er bestaan ook financieringsvormen met uitgifte van obligaties of crowdfunding.
Eerder heeft de SP met andere partijen al voor een fonds gezorgd met leningen voor coöperaties. In dat potje zit 60 miljoen. Mensen die gaan voor het idee van een wooncoöperatie, kiezen zoals gezegd vaak voor een verenigingsvorm, waarbij de leden onderling bepaalde waarden delen.
Hoe werkt het idee van de SP en Cooplink?
Kamerlid Sandra Beckerman legt dit idee voor betaalbaar wonen van de SP en Cooplink uit aan Meldpunt Actueel: “Waar veel mensen tegenaan lopen is dat de wet deze vorm van wonen waarbij je zelf bouwt niet erkent. Dat levert vele problemen op met bijvoorbeeld de financiering, het krijgen van verzekeringen en aanvragen van een uitkering. Daarom regelen we dat deze vastgoedcoöperaties een plek krijgen in de wet.”
“Ook regelt de wet dat als gemeenten hierop beleid maken, ze dit moeten vastleggen in hun volkshuisvestingsplan. Daarmee wordt duidelijker wat verschillende gemeenten willen, welke ruimte ze bieden. Zo kunnen initiatieven makkelijker van start gaan. De VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) heeft haar steun hiervoor uitgesproken.”
Voorstanders van het idee zeggen dat het de doorstroming van de woningmarkt bevordert. De verkoop van eengezinswoningen door ouderen aan jonge gezinnen brengt een hele verhuisketen op gang. Het zijn dezelfde geluiden als gehoord bij de doorstroomhypotheek, een idee van 50Plus en het CDA.
Tijd voor actie
Beckerman vindt dat er eindelijk iets moet gaan gebeuren op dit punt: “Coöperatief wonen staat in 3 achtereenvolgende regeerakkoorden, maar er gebeurt te weinig. Het is tijd om deze bewoners eindelijk de ruimte te geven in plaats van ze tegen te werken. Zij zorgen samen voor permanent betaalbare huurwoningen, nu en voor toekomstige generaties, in gemeenschappen waar mensen naar elkaar omkijken.”
“Dat betekent meer sociale cohesie, minder eenzaamheid en lagere maatschappelijke kosten. Mensen zijn het zat om te wachten tot de markt of de politiek hun problemen oplost. Overal in het land richten bewoners daarom zelf wooncoöperaties op. Deze wet zorgt ervoor dat zij niet langer worden tegengewerkt door de overheid, maar juist gesteund.”
Voorbeelden uit de praktijk
Er zijn al voldoende succesvolle voorbeelden uit de praktijk. In Amsterdam zijn er al de bewonersinitiatieven Eureka in de beroemde Kolenkitbuurt en de Akropolistoren in IJburg. Eureka (overigens voor álle leeftijden) werkt voor de financiering met de uitgifte van obligaties. Het streefbedrag van 2 miljoen euro is op een haartje na opgehaald. In hartje Groningen is het Ebbingehof een voorbeeld van zo’n best practice.
Cooplink roept op om vandaag (10 juni) om 18.00 uur naar de Tweede Kamer te komen om de wet voor wooncoöperaties te steunen. Eén van de vooraf bekendgemaakte actieslogans is: “Betaalbaar wonen, we regelen het zelf.”
Wordt vervolgd: volgende week donderdag 18 juni debatteert de Kamer verder over dit voorstel.
(Bron: Volkshuisvesting Nederland, SP, Cooplink, archief. Foto: ANP)