Registeren Inloggen

Het effect van ons alcoholgebruik op de zorg: ‘Dan sta ik de hele nacht hoofden te hechten en breuken te gipsen’

30.000 ziekenhuisopnames per jaar zijn in verband te brengen met alcoholgebruik, blijkt uit een schatting van het Trimbos Instituut. Het hoogste aandeel van deze patiënten is 65-plus, namelijk 4 op de 10. Niet alleen op de spoedeisende hulp worden patiënten met alcoholgerelateerde problemen binnengebracht, maar op alle ziekenhuisafdelingen is de druk op de zorg door alcohol duidelijk aanwezig. “Ik weet dan van tevoren al, ik ga weer heel veel mensen zien met een slok teveel op.”

Druk door alcohol op de spoedeisende hulp

Dat de druk door alcohol op de spoedeisende hulp voelbaar is, kan elke SEH-professional beamen. Maar dit echt stevig onderbouwen met cijfers, ligt nog ver in het verschiet. “Landelijk registreren we dit helaas niet allemaal op dezelfde manier op de SEH. Dat is jammer, want dan heb je geen betrouwbare gegevens,” vertelt Nicole Kraaijvanger, spoedeisende hulparts in het LUMC in Leiden. Plannen om een studie op te tuigen om tot een landelijk overzicht over alcoholgebruik te komen liggen er inmiddels wel.

Vooral tijdens de avonduren ziet Kraaijvanger veel alcoholgerelateerde problemen. “In een nachtdienst is het soms wel meer dan 50 procent. Ik weet dan van tevoren al, ik ga weer heel veel mensen zien met een slok teveel op.” Het gaat dan niet alleen om patiënten met een alcoholvergiftiging, maar ook om mensen die bijvoorbeeld dronken van de fiets of van de trap vallen. “Dan sta ik de hele nacht hoofden te hechten en breuken te gipsen.”

Alcohol op de MDL-afdeling

Naast de enorme druk op de spoedeisende hulp, werkt alcohol ook door op andere afdelingen van het ziekenhuis. Maag-, darm- en leverarts Henk-Marijn de Jonge ziet diverse alcoholgerelateerde aandoeningen op de MDL-afdeling voorbij komen. “We zien leverontstekingen, verlittekening van de lever, problemen aan de alvleesklier, maar natuurlijk ook diverse soorten kanker.”

Hij werkt al 10 jaar op de MDL-afdeling en ziet dagelijks patiënten die vanwege alcoholgebruik in zijn spreekkamer terecht zijn gekomen. “Dat is ontzettend schrijnend. Het zijn soms ook hele jonge mensen met kleine kinderen thuis, dat heeft dan ook een grote impact op het hele gezin.”

Alcohol en ouderen

Daarnaast lopen ouderen een groter risico op alcoholschade volgens de MDL-arts, omdat zij in theorie langer blootgesteld zijn aan alcohol. “Hoe langer je alcohol hebt gedronken, hoe groter de kans op ernstige schade is. Dat zien we bijvoorbeeld bij levercirrose, daar gaat het om ernstige littekens op de lever.” Levercirrose ontstaat voornamelijk door de duur van het alcoholgebruik, de hoeveelheid is minder van belang.

Ondanks dat deze groep groter risico loopt, laat ons MAX Opinie Panel zien dat 90 procent van de oudere respondenten nooit advies over alcoholgebruik heeft gekregen van een zorgverlener. En dat terwijl 7 op de 10 oudere respondenten alcohol drinkt. 40 procent van deze oudere groep drinkt zelfs wekelijks. Die alcohol wordt vooral genuttigd in de horeca, op verjaardagen en op vakantie, maar ook gewoon thuis.

De normalisering van alcohol

De Jonge benadrukt dat we de gevolgen van alcohol allemaal terugzien in onze portemonnee. “Het gaat niet alleen om zorgkosten, maar ook kosten op het werk, justitiekosten als mensen zich misdragen. Dat kost ons allemaal geld als maatschappij.” Dat ziet ook gezondheidswetenschapper en epidemioloog Dike van de Mheen. “Alle mensen die een klein beetje drinken, zorgen voor een klein beetje risico. Maar al die miljoenen Nederlanders bij elkaar maakt de maatschappelijke last heel groot.” Want het werkelijke aantal ziekenhuisopnames ligt naar verwachting hoger dan de schatting van het Trimbos Instituut van 30 duizend ziekenhuisopnames per jaar.

De gezondheidswetenschapper ziet dan ook hoe normaal alcoholgebruik is in onze samenleving. “Het is nu heel vanzelfsprekend dat een avond met vrienden alleen gezellig kan zijn als je een biertje drinkt. Dat is natuurlijk onzin.” Van de Mheen pleit niet voor het verbieden van alcohol, maar het denormaliseren: als we alcoholgebruik allemaal wat minder vanzelfsprekend zouden vinden, zou dat de kosten voor de samenleving ook verlagen.

Zorgkosten

Ook in de maandelijkse zorgpremie speelt alcohol een rol. De premie gaat volgend jaar weer omhoog. Betaalden we 10 jaar geleden nog 110 euro per maand, stijgt dit in 2027 naar 170 euro. In 2040 zal dit naar verwachting zelfs oplopen naar een maandelijks bedrag van 260 euro.

Die toename is grotendeels toe te schrijven aan de stijging van chronische ziekten. “Chronische ziekten worden voor een groot deel veroorzaakt door leefstijlfactoren. Dat is voeding, roken, slaap, maar zeker ook alcohol,” legt de gezondheidswetenschapper uit. “Alcoholgebruik is één van de leefstijlfactoren, dus alles bij elkaar is het één van de oorzaken dat die zorgkosten zo omhoog gaan.”

(Tekst gaat verder onder de afbeelding)

Wat alcohol ons als maatschappij in totaal kost, is in 2013 berekend door het RIVM. Toentertijd kwamen de kosten uit op een bedrag van 2,3 en 4,2 miljard euro per jaar. Dat is aanzienlijk hoger dan wat alcohol de maatschappij oplevert. De overheid ontvangt 1 miljard euro aan accijnzen. In het begin van 2027 verwacht het RIVM een nieuwe kostenbatenanalyse van alcohol uit te brengen.

Preventie

Preventie is dan ook hét sleutelwoord volgens experts om dit probleem aan te pakken. Maar dat is wel een zaak van de lange adem, ziet Van de Mheen. “Als je een maatschappelijke houding ten opzichte van iets wil wijzigen, moet je daar blijvend in investeren. En zelfs dan is 10 tot 20 jaar snel. Normaal duurt zo’n gedragsverandering een hele generatie.”

Foto: MAX

Elles de Bruin over alcoholgerelateerd nieuws: ‘De nieuwe norm’

 

Onderwerpen:

Geef een reactie