Pensioen is meer dan alleen maar geld: ‘Er zit ook een ‘menselijke kant’ aan’
Aanleiding: het commissiedebat in de Tweede Kamer
Van 7 tot en met 10 september was het pensioenweek bij Omroep MAX. Aanleiding was het commissiedebat over pensioenonderwerpen op donderdag 10 september in de Tweede Kamer. In verschillende MAX-programma’s stonden de gevolgen van het nieuwe pensioenstelsel centraal, zoals in Meldpunt Actueel. Wat nu volgt, was te horen in op de radio bij Villa VdB op NPO Radio 1.
Zwart gat na pensioen?
Uit onderzoek van ouderenbond ANBO-PCOB blijkt dat bijna 1 op de 4 gepensioneerden zich niet goed voorbereid voelt op het leven na het werk. Vooral het vinden van een nieuw dagritme, sociale contacten en een zinvolle tijdsbesteding blijken lastig.
In de 4-delige tv-docuserie De Toekomst is Grijs eind 2025 is het thema van het zwarte gat na het pensioen al eens voorbijgekomen. De een wil direct stopen met werken, waar een ander juist nog graag even doorgaat op 67-jarige leeftijd of zelfs iets geheel nieuws wil beginnen.
Volgens hoogleraar personeelswetenschappen Dorien Kooij moeten werkgevers al veel eerder aandacht besteden aan de overgang naar pensioen. Haar belangrijkste boodschap is: “Er liggen wel kansen, denk ik, voor werkgevers.” Door werknemers tijdig na te laten denken over hun toekomst en bijvoorbeeld geleidelijk af te bouwen, kan de overstap gemakkelijker worden. Ook Anneke Sipkens, directeur van ANBO-PCOB constateert dat veel mensen daarmee worstelen.
Programmamanager Samen Ouder Worden (een ontwikkelprogramma van Vereniging VrijwilligerswerkNL) Petra van Loon vindt dat pensioen meer is dan louter een financiële kwestie. Over de waarde van maatschappelijke inzet zegt zij: “Die uitnodiging vanuit de samenleving, van: we zien je en we hebben jou nodig, daar kunnen we nog veel aan doen.” Volgens haar krijgen vrijwilligerswerk, mantelzorg en buurtactiviteiten nog te weinig waardering.
Jongeren en pensioen: het is meer dan ‘iets voor later’
Voor veel jonge mensen is pensioen ‘iets voor later’, maar dat kan risico’s hebben. PensioenLab is een initiatief uit de pensioensector dat jongere werknemers meer wil betrekken bij pensioenvraagstukken. Voorzitter Will-Jan Jacobs adviseert jongeren met klem: “Doe gewoon in ieder geval als je jong bent de check of je een pensioen opbouwt, ja of nee.”
Milad Hussin, directeur van een reinigingsbedrijf, nam deel aan de denktank van PensioenLab. Volgens hem is pensioeninformatie vaak te ingewikkeld. Zijn advies luidt: “In plaats van een document te sturen van 20 pagina’s, stuur een mailtje waarin een aantal bulletpoints staan.” Ook vindt hij dat jongeren zelf moeten kunnen aangeven welke informatie voor hen relevant is.
Hussin stelt dat pensioen ook op jonge leeftijd belangrijk kan zijn, bijvoorbeeld als iemand door een ongeluk niet meer kan werken. “Jongeren moeten vooral ook zelf dat podium pakken,” concludeert Jacobs.
Goed afscheid nemen van het werk bij pensioen is belangrijk
Afscheid nemen van het werk blijkt belangrijker te zijn dan veel mensen denken. Onderzoek van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) laat zien dat ongeveer 1 op de 4 gepensioneerden nauwelijks of geen afscheid heeft gekregen van het werk. Een even grote groep had meer van het afscheid verwacht. Dat kan gevolgen hebben. Mensen zonder passend afscheid blijken jaren later minder tevreden over hun leven dan mensen die hun loopbaan wel op een prettige manier hebben afgesloten.
“Goed afscheid nemen van je werk is wel heel belangrijk om ook goed een nieuwe fase van je leven, van het pensioen in te gaan,” zegt onderzoekster Hanna van Solinge in de uitzending. Een afscheid markeert het einde van een werkend leven, met alle routines, collega’s en maatschappelijke rollen die daarbij horen.
Hoe dat afscheid eruitziet, verschilt sterk per persoon. De een waardeert een grote receptie met toespraken, de ander vertrekt liever met stille trom. Belangrijk is dat de vorm past bij de wensen van de vertrekkende medewerker. Een goed afscheid heeft bovendien ook waarde voor werkgevers. Gepensioneerden die zich gezien en gewaardeerd voelen, praten vaak nog jarenlang positief over hun voormalige werkgever. Dat kan werken als mooie reclame voor de organisatie.
Dit viel op in het pensioendebat
Tijdens het pensioendebat (een commissiedebat) in de Tweede Kamer blijkt vooral de pensioencompensatie voor werknemers van ongeveer 40 jaar en ouder een belangrijk discussieonderwerp. In Meldpunt Actueel is dit een regelmatig terugkerend thema.
Door de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel bouwt deze categorie vaak minder pensioen op dan onder het oude systeem. Daarom krijgen zij compensatie, die kan oplopen tot tienduizenden euro’s. Volgens MAX Ombudsman Rogier de Haan, die aanschuift in de laatste uitzending, ontstaat echter een groot probleem wanneer mensen in deze overgangsperiode van baan wisselen. Zij kunnen namelijk de compensatie bij zowel hun oude als nieuwe pensioenfonds mislopen. “Dat is een heel groot probleem. Heel onrechtvaardig ook.”
2 dagen voor het pensioendebat wordt namens bijna 10.000 ondertekenaars de door MAX gesteunde ‘petitie voor eerlijke pensioencompensatie’ aangeboden aan de commissieleden. Volgens De Haan kan dit worden opgelost door het bestaande compensatiegeld eerlijker te verdelen.
Gemist? Luister terug!
De pensioenweek is van 7-10 augustus te volgen geweest bij Omroep MAX op NPO Radio 1 in Villa VdB en op de sociale mediakanalen van Villa VdB. U kunt de afleveringen terugluisteren:
- 1 op de 4 gepensioneerden is niet goed voorbereid op het leven na het werk
- Onder de 40 en nog niet naar je pensioen gekeken? Dat kan risico’s hebben
- Waarom een afscheid op werk bij pensioen zo belangrijk is ‘Zelfs jaren later een lagere levenstevredenheid’
- Pensioencompensatie, nabestaanden en zzp’ers: dit viel op in het pensioendebat
Villa VdB is te horen van maandag t/m donderdag van 14.00 tot 16.00 uur op NPO Radio 1. De ‘pensioenweek’ is gepresenteerd door Ghislaine Plag en Astrid de Jong.
Foto: MAX