Steeds vaker familieruzies door toekomstige erfenis-tsunami: ‘Veel ruzies ontstaan door onduidelijkheid over het testament’
Nederland staat aan de vooravond van een historische en ongekende overdracht van vermogen, vaak al omschreven als de ‘erfenis-tsunami’. Babyboomers laten naar verwachting de komende decennia zo’n 1.000 miljard euro na aan erfenissen en nalatenschappen.
Steeds meer ruzie en rechtszaken over erfenissen
1.000 miljard euro… Een onvoorstelbaar bedrag en met zo’n 180.000 overlijdens op jaarbasis en die grootste vermogensovergang ooit kan het niet uitblijven: een enorme strijd en toename in (familie)ruzies rond erfenissen.
Volgens erfrechtadvocaat Joost Diks is die toename van het aantal ruzies over nalatenschappen al jaren aan de gang, maar steeds vaker mondt zo’n ruzie uit in een juridische procedure. “Exacte cijfers zijn niet bekend, maar het wemelt op rechtspraak.nl van de rechterlijke uitspraken over erfenissen,” zegt Diks. “En dan te bedenken dat er ook nog veel zaken worden geschikt zodat de rechter geen uitspraak hoeft te doen en dat niet alle uitspraken worden gepubliceerd.”
Steeds meer ruzie en rechtszaken over erfenissen is niet gek, zegt Lucienne van der Geld, directeur Netwerk Notarissen. “Er valt meer te erven,” zegt ze. “Er is meer vermogen door de gestegen huizenprijzen. En er zijn meer complexe familierelaties door scheidingen en mensen die hertrouwen, waardoor er meer partijen in het spel zijn. Of er is sprake van een verouderd testament.”
Voorkom onenigheid bij voorbaat en maak een zo duidelijk mogelijk testament
Volgens de notaris is het belangrijk dat er daarom een zo duidelijk mogelijk testament is. “Veel ruzies ontstaan omdat er onduidelijkheid is over het testament. Het helpt daarom om bij leven al je wensen voor het testament met je nabestaanden en erfgenamen te bespreken. Je voorkomt daarmee dat er verrassingen zijn bij overlijden. Daarnaast ontstaan ruzies ook vaak omdat mensen hoog in de emotie zitten. Ik pleit er daarom voor om bij spanningen rond een testament een soort ‘afkoelperiode’ in te stellen als de emoties oplopen. Veel mensen zitten na een overlijden in de rouw en zijn zichzelf niet. Dan helpt het om even wat afstand te nemen,” aldus Van der Geld.
Goede doelen doen mee aan ‘de jacht op de erfenis’
Maar naast de onderlinge familieruzies is er nog een andere belangrijke speler in ‘de jacht op de erfenis’. Dat zijn de goede doelen. Niemand kan het enorme reclameoffensief van goede doelen ontgaan zijn. Via radio- en tv-spotjes, advertenties en voorlichtingscampagnes proberen organisaties, zoals het Rode Kruis, KWF-Kankerbestrijding en de Dierenbescherming, mensen bewust te maken van de mogelijkheid om geld na te laten aan een goed doel. Nu liggen die inkomsten al jaarlijks op zo’n 1 miljard euro, de komende jaren zal – zo is de verwachting – dit bedrag minstens verdubbelen. Een miljardenbusiness dus, met enorme en soms tegenstrijdige belangen.
Goede doelen hebben meer moeite om geld binnen te halen. De subsidies lopen terug en mensen doneren een kleiner deel van hun geld aan goede doelen. Tegelijkertijd krijgen de organisaties er meer taken bij, omdat de overheid zich terugtrekt. Maar er gloort dus een nieuwe geldbron.
Actiever op zoek naar erfenissen
De verwachting is dat er de komende decennia 68 tot 186 miljard euro aan vermogen via erfenissen aan goede doelen wordt geschonken. Oftewel een groei tussen 2,3 miljard euro tot 6,2 miljard euro per jaar.
De goede doelen zijn dus veel actiever op zoek naar nalatenschappen en hebben hier ook aparte mensen voor in dienst. Volgens Jordan van Bergen van de Stichting Donateursbelangen zijn de goede doelen op dit gebied zeer geprofessionaliseerd. “Er zijn op dit moment al zeker enkele honderden specialisten in dienst bij de goede doelen. Dat zijn de zogeheten relatiebeheerders, die niets anders doen dan focussen op erfenissen en nalatenschappen. Die enkele honderden zullen in de toekomst zeker meer dan 1.000 medewerkers worden, want er valt de komende jaren veel geld te halen uit de erfenissen van de babyboomers.”
Transparantie vereist bij goede doelen op jacht naar erfenissen
Van Bergen vindt dit op zich geen kwalijke zaak, maar vindt wel dat de goede doelen transparant moeten zijn. “Je ziet nu vaak dat de goede doelen achter de schermen veel informatie over de donateurs proberen binnen te halen. Aan de hand van de postcode en huisnummer kunnen ze al zien of je bijvoorbeeld in een koophuis woont, daarnaast zien ze natuurlijk de leeftijd en kan zo’n relatiebeheerder in een persoonlijk gesprek eenvoudig achterhalen wat de gezinssamenstelling is. Zijn er wel of geen kinderen in het spel, is bijvoorbeeld voor hen belangrijke informatie. Op deze wijze maken ze een donateursprofiel en weten ze of er kans is op een nalatenschap. Veel mensen weten nu niet dat dit allemaal al gedaan wordt als ze zich aanmelden voor een donateurschap.”
Zorg dat nabestaanden niet verrast worden door het testament
Volgens notaris Van der Geld speelt er daarnaast nog een ander aspect bij een nalatenschap aan een goed doel. “Ook hier geldt weer, probeer ervoor te zorgen dat de nabestaanden niet verrast zijn als ze na overlijden het testament zien. Het mooist is als je in het testament ook motiveert waarom je bepaalde keuzes maakt. Dit geldt dan bijvoorbeeld zeker ook bij een nalatenschap aan een goed doel.”
Daarnaast zo waarschuwt Van der Geld gaat de afhandeling van het testament ook anders als er een goed doel in het spel is. “Als er bijvoorbeeld ook een woning betrokken is bij een nalatenschap moet je er rekening mee houden dat een goed doel niet zo makkelijk mee zal gaan in een onderhandse verkoop van die woning aan bijvoorbeeld een familielid. Het goede doel zal de woning voor een zo hoog mogelijke prijs willen verkopen en dat kan soms wringen met de belangen van de familie. Dit zijn dan wel zaken waar je over na moet denken. Maar een goede notaris zal dit altijd bespreken als je het testament opmaakt.”
NB: Wie een testament wil gaan opstellen, doet er goed aan de nieuwe regels te kennen.
Meldpunt Actueel, behandelt ‘de jacht op de erfenis’ op vrijdag 20 maart 2026 om 19.50 uur op NPO 2.
(Bron: Rechtspraak.nl, Netwerk Notarissen, Rode Kruis, KWF-Kankerbestrijding, Dierenbescherming, Stichting Donateursbelangen, MAX Vandaag. Foto: MAX)